Φυματιώδης μηνιγγίτιδα (ICD 10-Α 17.0)

Στοιχεία επιδημιολογίας
Η επίπτωση της φυματιώδους μηνιγγίτιδας έχει μειωθεί σημαντικά με την εισαγωγή της χημειοθεραπείας και της πρόληψης με εμβολιασμό για την φυματίωση και κυμαίνεται σε 0,1/100000 κατοίκους, ενώ είναι αυξημένη μεταξύ των πασχόντων από HIV.

Κλινική εικόνα
Αρχικά οι ασθενείς εμφανίζουν πρόδρομα συμπτώματα, όπως είναι η κεφαλαλγία, η ανορεξία, η δεκατική πυρετική κίνηση και η ψυχοκινητική ανυσηχία.
Στην οξεία φυματιώδη μηνιγγίτιδα η οποία διακρίνεται σε τέσσερα επιμέρους στάδια, εγκαθίσταται υψηλός πυρετός εντός μίας εβδομάδας και συνοδεύεται από ισχυρή μετωπιαία κεφαλαλγία και εμέτους, ενώ στο δεύτερο στάδιο (μηνιγγικό) εμφανίζεται υπνηλία και αυχενική δυσκαμψία. Την τρίτη εβδομάδα εμφανίζονται σημεία αυξημένης ενδοκράνιας πίεσης και διαταραχές της συμπεριφοράς σε συνδυασμό με παραισθήσεις και ενδεχομένως παρέσεις κρανιακών νεύρων.

Αιτιοπαθογένεια
Η φυματιώδης μηνιγγίτιδα παρατηρείται στο δευτερογενές στάδιο της φυματίωσης και προκαλείται από αιματογενή διασπορά από πρωτοπαθές σύμπλεγμα, ή ως όψιμη εκδήλωση μετά την προσβολή άλλων οργάνων. Η προσβολή εντοίζεται κατα κύριο λόγο στις λεπτές μήνιγγες της βάσης τους κρανίου, στην περιοχή των δεξαμενών, ενώ προσβάλλει και το εγκεφαλικό παρέγχυμα και τα κρανιακά νεύρα.

Εγκέφαλος ατόμου που κατέληξε από φυματιώδη μηνιγγίτιδα. By Komolafe, M., Sunmonu, T., Esan, O. – “Tuberculous meningitis presenting with unusual clinical features in Nigerians: Two case reports.” Komolafe, M., Sunmonu, T., Esan, O. (2008) Cases Journal. PMC 2559826 – doi:10.1186/1757-1626-1-180, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=15992238

Διάγνωση
Η διάγνωση της φυματιώδους μηνιγγίτιδας τίθεται με την ανεύρεση του λοιμογόνου παράγοντα με PCR στο ΕΝΥ, καθώς από την καλλιέργεια του το μυκοβακτηρίδιο αποκαλύπτεται μόλις στο 30% των περιπτώσεων και η mantoux είναι θετική μόνο στο 50%.
Το ΕΝΥ στην φυματιώδη μηνιγγίτιδα χαρακτηρίζεται από αυξημένα κύτταρα, (κυτταρική πολυμορφία, στο προχωρημένο στάδιο κυρίως λεμφοκύτταρα), αυξημένο λεύκωμα και γαλακτικό οξύ και πτώση του σακχάρου.
Η αξονική τομογραφία εγκεφάλου καταδεικνύει διεύρυνση των εσωτερικών χώρων του ΕΝΥ και εξάλειψη των δεξαμενών, οι οποίες μετά την χορήγηση σκιαστικού απεικονίζονται εμπλουτισμένες, ενώ η μαγνητική τομογραφία αποκαλύπτει πάχυνση των μηνίγγων και σπάνια φυματώματα.

Διαφορική διάγνωση
Η διαφορική διάγνωση της φυματιώδους μηνιγγίτιδας περιλαμβάνει την ακτινομύκωση και τη νοκαρδίωση, οι οποίες προσβάλλουν επίσης τα κρανιακά νεύρα, ενώ εμφανίζονται κυρίως σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, καθώς και τις βακτηριακές και λεμφοκυτταρικές μηνιγγίτιδες και μηνιγγοεγκεφαλίτιδες.

Θεραπευτική αντιμετώπιση
Η θεραπευτική αντιμετώπιση της φυματιώδους μηνιγγίτδας περιλαμβάνει την χορήγηση ισονιαζίδης, ριφαμπικίνης και αιθαμβουτόλης επί 6μήνου και στη συνέχεια χορηγούνται ισονιαζίδη και ριφαμπικίνη για 1-2 χρόνια σε συνδυασμό με στεροειδή.

Βιβλιογραφία-περαιτέρω μελέτη:
p1301 Robbins and Cotran, Pathologic Basis of Disease, 8th edition
Jain SK, Paul-Satyaseela M, Lamichhane G et al. (May 2006). “Mycobacterium tuberculosis invasion and traversal across an in vitro human blood–brain barrier as a pathogenic mechanism for central nervous system tuberculosis”. J. Infect. Dis. 193 (9): 1287–95. doi:10.1086/502631. PMID 16586367.
Simmons CP, Thwaites GE, Quyen NT et al. (2006). “Pretreatment intracerebral and peripheral blood immune responses in Vietnamese adults with tuberculous meningitis: diagnostic value and relationship to disease severity and outcome”. J Immunol 176 (3): 2007–14. PMID 16424233.
Kim SH, Kim YS (2009). “The immunologic paradox in the diagnosis of tuberculous meningitis”. Clin Vaccine Immunol 16 (12): 1847–9. doi:10.1128/CVI.00321-09. PMC 2786389. PMID 19846679.
Dinnes J, Deeks J, Kunst H, Gibson A, Cummins E, Waugh N, Drobniewski F, Lalvani A (2007). “A systematic review of rapid diagnostic tests for the detection of tuberculosis infection”. Health Technol Assess 11 (3): 1–314. PMID 17266837.
Prasad, K; Singh, MB (Jan 23, 2008). “Corticosteroids for managing tuberculous meningitis.”. The Cochrane database of systematic reviews (1): CD002244. doi:10.1002/14651858.CD002244.pub3. PMID 18254003.
Thwaites GE, Nguyen DB, Nguyen HD et al. (2004). “Dexamethasone for the treatment of tuberculous meningitis in adolescents and adults”. N Engl J Med 351 (17): 1741–1751. doi:10.1056/NEJMoa040573. PMID 15496623.
https://en.wikipedia.org/wiki/Immune_reconstitution_inflammatory_syndrome. Missing or empty |title= (help)
Misra, U.K.; Kalita, J.; Nair, P.P. (2010). “Role of aspirin in tuberculous meningitis: a randomized open-label placebo-controlled trial”. J Neutrol Sci 293 (1-2): 12–17. doi:10.1016/j.jns.2010.03.025.

Was this article helpful?

Related Articles