Νευραλγία τριδύμου ( Fothergill’s disease, tic douloureux)

Αποτελεί ιδιαίτερα επώδυνη κατάσταση και την συνηθέστερη νευραλγία των κρανιακών νεύρων.

Αιτιοπαθογένεια

Η αιτιολογία της νευραλγίας τριδύμου συνήθως δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί με τις τρέχουσες διαγνωστικές μεθόδους. Οι Fromm και συνεργάτες υποστήριξαν πως για την έκλυση της, απαιτούνται δύο παράγοντες, δηλαδή περιφερειακός ερεθισμός του μηνοειδούς γαγγλίου, των κλάδων ή της ρίζας του τριδύμου νεύρου και κεντρικός ο οποίος συνίσταται σε αδυναμία καταστολής των αυξημένων λόγω της περιφερειακής διέγερσης, ερεθισμάτων της νωτιαίας δεσμίδας του τριδύμου. Πίεση της ρίζας του τριδύμου από κλάδο της βασικής αρτηρίας ή αγγειακές αλλοιώσεις στο επίπεδο του μηνοειδούς γαγγλίου είναι δυνατόν να ερμηνεύσουν ένα ποσοστό νευραλγιών. Επιπλέον η νευραλγία τριδύμου πολλάκις συνδέεται με παλιές τραυματικές κακώσεις της κεφαλής, χωρίς αντικειμενικά ευρήματα, ενώ σε νεαρά άτομα είναι δυνατόν να εκδηλωθεί στα πλαίσια της πολλαπλής σκλήρυνσης και σπανίως να αποτελεί το πρώτο σύμπτωμα αυτής. Νευραλγίας τριδύμου είναι δυνατόν να εκδηλωθεί στα πλαίσια αύξησης της ενδοκράνιας πίεσης, επί χωροκατακτητικών εξεργασιών του οπισθίου κρανιακού βόθρου και ιδίως της γεφυροπαρεγκεφαλιδικής γωνίας, όπως είναι τα σβαννώματα του ακουστικού νεύρου και οι δερμοειδείς και επιδερμοειδείς κύστεις, καθώς και επί χωροκατακτητικών εξεργασιών του κροταφικού λοβού. Ανευρύσματα της βασικής ή πρόσθιας κάτω παρεγκεφαλιδικής αρτηρίας είναι επίσης δυνατόν να αποτελούν το υπόβαθρο της νευραλγίας τριδύμου, ενώ ισχαιμική βλάβη στην γέφυρα μπορεί σπάνια να δώσει αντίστοιχη σημειολογία. Τέλος η νευραλγία τριδύμου εμφανίζεται στα πλαίσια κρανιακής πολυνευροπάθειας, στα πλαίσια παραρρινοκολπίτιδας, επί ιώσεων που προσβάλλουν το μηνοειδές γάγγλιο και επί συστηματικών νοσημάτων, όπως είναι ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και το σκληρόδερμα.

Επιδημιολογικά στοιχεία

Η νευραλγία τριδύμου είναι συχνότερη στις γυναίκες, με την αναλογία γυναικών προς άνδρες να καθορίζεται στα 200/107 ανά εκατομμύριο πληθυσμού παγκοσμίως.

Κλινικές εκδηλώσεις

Εμφανίζεται κυρίως σε άτομα μεγαλύτερα των 40 ετών, με άλγος που άρχεται αιφνιδίως, είναι υψηλής έντασης και εντοπίζεται στις ζώνες της αυξημένης αισθητικότητας του προσώπου, δηλαδή την περιστοματική περιοχή, του μυκτήρες, τον οφθαλμικό κόγχο και τα φατνία των οδόντων της άνω και κάτω γνάθου. Το άλγος εκλύεται συνήθως υπό το κράτος ερεθισμάτων όπως είναι η μάσηση τροφής, η νήψη του προσώπου, η έκθεση στο κρύο ή η πόσης κρύου ύδατος και η σωματική καταπόνηση. Ενίοτε οι ασθενείς έχουν την εμπειρία παροξυσμικού άλγους υψηλής έντασης, διάρκειας 20-30 δευτερολέπτων, που υφίεται για λίγο και επανέρχεται μετά από λεπτά, ώρες ή ημέρες. Συχνά η νευραλγία τριδύμου αντιμετωπίζεται ως οδονταλγία ή παραρρινοκολπίτιδα με την ανάλογη θεραπευτική παρέμβαση. Σπάνια συνοδεύεται από ημίσπασμο των μιμικών μυών που νευρώνονται από το προσωπικό νεύρο και ιδίως του σφιγκτήρα των βλεφάρων και του γελαστήριου μυός, ο οποίος χαρακτηρίζεται από περιοδικότητα και συνοδεύεται από έξαρση της τριδυμικής κρίσης.

Διαφορική διάγνωση και διαγνωστική προσέγγιση

Η διαφορική διάγνωση της νευραλγίας τριδύμου περιλαμβάνει της φλεγμονώδεις παθήσεις των παραρινίων, των φατνίων των οδόντων και της κροταφογναθικής άρθρωσης, την νευραλγία του γλωσσοφαρυγγικού, την ημικρανία, την αθροιστική κεφαλαλγία, την περιοδική οφθαλμοδυνία και το σύνδρομο SUNCT.
Η διαγνωστική προσέγγιση συνίσταται στην διενέργεια νευροαπεικονιστικού ελέγχου με αξονική και μαγνητική τομογραφία προς αποκλεισμό άλλων καταστάσεων, όπου θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στην γεφυροπαρεγκεφαλιδική γωνία και τα λιθοειδή οστά.

Θεραπευτική προσέγγιση

Η θεραπευτική προσέγγιση της νευραλγίας τριδύμου διακρίνεται στην συντηρητική και την νευροχειρουργική.
Η συντηρητική θεραπεία συνίσταται στην χορήγηση καρβαμαζεπίνης υπό το δοσολογικό σχήμα των 100-200mg δύο ή τρεις φορές την ημέρα αναλόγως του σωματικού βάρους, την ένταση και την χρονιότητα του άλγους, ενώ θεραπευτική αξία έχει και η οξκαρβαζεπίνη η οποία χορηγείται σε υψηλότερα δοσολογικά σχήματα. Εάν η αποτελεσματικότητα της καρβαμαζεπίνης δεν είναι εμφανής προστίθεται βακλοφαίνη, αρχικά στην δόση των 10mg και η οποία μπορεί να αυξηθεί μέχρι τα 60-80mg διαιρεμένα σε τρεις δόσεις ημερησίως.
Επιπροσθέτως η φαινυτοΐνη, το βαλπορϊκό νάτριο, η χλωραζεπάμη και η λαμοτρυγίνη υπό το δοσολογικό σχήμα των 4-12mg ημερησίως μπορούν επίσης να χορηγηθούν. Τέλος η τοπική εφαρμογή καψαϊκίνης η οποία ανταγωνίζεται την ουσία P μπορεί να έχει αποτέλεσμα στην καταστολή του επίμονου άλγους.
Η νευροχειρουργική παρέμβαση συνίσταται στην διατομή της ρίζας του τριδύμου ή της νωτιαίας δεσμίδας αυτού και οι πιο σύγχρονες μέθοδοι όπως είναι η εφαρμογή ηλεκτροδίου υψηλής ραδιοσυχνότητας στην ρίζα του τριδύμου, η διαδερμική ριζόλυση με γλυκερόλη και η μικροαγγειακή αποσυμπίεση της ρίζας του τριδύμου.

Βιβλιογραφία-περαιτέρω μελέτη

Hackley, CE (1869). A text-book of practical medicine. D. Appleton & Co. p. 292. Retrieved 2011-08-01.
Bagheri, SC et al. (December 1, 2004). “Diagnosis and treatment of patients with trigeminal neuralgia”. Journal of the American Dental Association 135 (12): 1713–7. doi:10.14219/jada.archive.2004.0124. PMID 15646605. Retrieved 2011-08-01.
Rapini, RP.; Bolognia, JL.; Jorizzo, JL (2007). Dermatology. 1 and 2. St. Louis: Mosby. p. 101. ISBN 1-4160-2999-0.
Okeson, JP (2005). “6”. In Lindsay Harmon. Bell’s orofacial pains: the clinical management of orofacial pain. Quintessence Publishing Co, Inc. p. 114. ISBN 0-86715-439-X.
Bloom, R. “Emily Garland: A young girl’s painful problem took more than a year to diagnose”.
Trigeminal neuralgia and hemifacial spasm by UF&Shands – The University of Florida Health System. Retrieved Mars 2012
Satta Sarmah (2008). “Nerve disorder’s pain so bad it’s called the ‘suicide disease'”. Medill Reports Chicago. http://news.medill.northwestern.edu/chicago/news.aspx?id=79817
Bayer DB, Stenger TG (1979). “Trigeminal neuralgia: an overview”. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 48 (5): 393–9. doi:10.1016/0030-4220(79)90064-1. PMID 226915.
Okeson, JP (2005). “17”. In Lindsay Harmon. Bell’s orofacial pains: the clinical management of orofacial pain. Quintessence Publishing Co, Inc. p. 453. ISBN 0-86715-439-X.
“Neurological surgery: facial pain”. Oregon Health & Science University. Retrieved 2011-08-01.
Burchiel KJ (2003). “A new classification for facial pain”. Neurosurgery 53 (5): 1164–7. doi:10.1227/01.NEU.0000088806.11659.D8. PMID 14580284.
Singh N, Bharatha A, O’Kelly C, Wallace MC, Goldstein W, Willinsky RA, Aviv RI, Symons SP. Intrinsic arteriovenous malformation of the trigeminal nerve. Canadian Journal of Neurological Sciences. 2010 September; 37(5):681–683.
Babu R, Murali R (1991). “Arachnoid cyst of the cerebellopontine angle manifesting as contralateral trigeminal neuralgia: case report”. Neurosurgery 28 (6): 886–7. doi:10.1097/00006123-199106000-00018. PMID 2067614.
Croft, Stephen M. Foreman, Arthur C. (2002). Whiplash injuries : the cervical acceleration/deceleration syndrome (3rd ed. ed.). Baltimore: Williams & Wilkins. p. 481. ISBN 9780781726818.
Okeson, JP (2005). “6”. In Lindsay Harmon. Bell’s orofacial pains: the clinical management of orofacial pain. Quintessence Publishing Co, Inc. p. 115. ISBN 0-86715-439-X.
Foley P, Vesterinen H, Laird B et al. (2013). “Prevalence and natural history of pain in adults with multiple sclerosis: Systematic review and meta-analysis”. Pain 154 (5): 632–42. doi:10.1016/j.pain.2012.12.002. PMID 23318126.
Cruccu G; Biasiotta A; Di Rezze S et al. (2009). “Trigeminal neuralgia and pain related to multiple sclerosis”. Pain 143 (3): 186–91. doi:10.1016/j.pain.2008.12.026. PMID 19171430.
De Simone R; Marano E; Brescia MV et al. (2005). “A clinical comparison of trigeminal neuralgic pain in patients with and without underlying multiple sclerosis”. Neurol Sci. 26 Suppl 2: s150–1. doi:10.1007/s10072-005-0431-8. PMID 15926016.
Drangsholt, M; Truelove, EL (2001). “Trigeminal neuralgia mistaken as temporomandibular disorder”. J Evid Base Dent Pract 1 (1): 41–50. doi:10.1067/med.2001.116846.
Sindrup, SH; Jensen, TS (2002). “Pharmacotherapy of trigeminal neuralgia”. Clin J Pain 18 (1): 22–7. doi:10.1097/00002508-200201000-00004. PMID 11803299.
Lunn, MPT; Hughes, R.A.C; Wiffen, P.J (7 October 2009). “Duloxetine for treating painful neuropathy or chronic pain”. In Lunn, MPT. Duloxetine for treating painful neuropathy or chronic pain. The Cochrane Database of Systematic Reviews. doi:10.1002/14651858.CD007115.pub2. Retrieved 2011-08-01.
“Science Links Japan | Trigeminal Neuralgia-A View of Opioid Treatment”. Sciencelinks.jp. 2009-03-18. Retrieved 2013-10-09.
“news item – Morphine plus gabapentin better combined than separate in neuropathic pain”. Ukmicentral.nhs.uk. 2005-03-31. Retrieved 2013-10-09.
Zakrzewska, JM; Akram, H (Sep 7, 2011). “Neurosurgical interventions for the treatment of classical trigeminal neuralgia.”. Cochrane database of systematic reviews (Online) 9: CD007312. doi:10.1002/14651858.CD007312.pub2. PMID 21901707.
Sindou, M; Keravel, Y (April 2009). “[Algorithms for neurosurgical treatment of trigeminal neuralgia].”. Neuro-Chirurgie 55 (2): 223–5. doi:10.1016/j.neuchi.2009.02.007. PMID 19328505.
Sindou, M; Tatli, M (April 2009). “[Treatment of trigeminal neuralgia with thermorhizotomy].”. Neuro-Chirurgie 55 (2): 203–10. doi:10.1016/j.neuchi.2009.01.015. PMID 19303114.
Dhople, AA; Adams, JR, Maggio, WW, Naqvi, SA, Regine, WF, Kwok, Y (August 2009). “Long-term outcomes of Gamma Knife radiosurgery for classic trigeminal neuralgia: implications of treatment and critical review of the literature. Clinical article.”. Journal of neurosurgery 111 (2): 351–8. doi:10.3171/2009.2.JNS08977. PMID 19326987.
Natarajan, M (2000). “Percutaneous trigeminal ganglion balloon compression: experience in 40 patients”. Neurology (Neurological Society of India) 48 (4): 330–2. PMID 11146595.
Williams, Christopher; Dellon, A.; Rosson, Gedge (5 March 2009). “Management of Chronic Facial Pain”. Craniomaxillofacial Trauma and Reconstruction 2 (02): 067–076. doi:10.1055/s-0029-1202593. PMC 3052669. PMID 22110799.
“Facial Neuralgia Resources”. Trigeminal Neuralgia Resources / Facial Neuralgia Resources. Retrieved 8 May 2013.
Adams, H; Pendleton, C; Latimer, K; Cohen-Gadol, AA; Carson, BS; Quinones-Hinojosa, A (May 2011). “Harvey Cushing’s case series of trigeminal neuralgia at the Johns Hopkins Hospital: a surgeon’s quest to advance the treatment of the ‘suicide disease’.”. Acta neurochirurgica 153 (5): 1043–50. doi:10.1007/s00701-011-0975-8. PMID 21409517.
Prasad, S; Galetta, S (2009). “Trigeminal Neuralgia Historical Notes and Current Concept”. Neurologist 15 (2): 87–94. doi:10.1097/NRL.0b013e3181775ac3. PMID 19276786. Retrieved 2011-08-01.
“Melissa Seymour: My perfect life is over”. Womansday.ninemsn.com.au. 2009-06-18. Retrieved 2013-10-09.
“Salman suffering from the suicide disease”. http://www.hindustantimes.com. 2011-08-24. Retrieved 2014-06-18.
Foley, Alan (16 September 2014). “Serious illness meant Christy Toye didn’t play in 2013 but now he’s set for All-Ireland final: The Donegal player has experienced a remarkable revival”. The Score. Retrieved 16 September 2014.
Bernstein, L.R. (2013). “Gallium, therapeutic effects”. In Kretsinger, R.H.; Uversky, V.N.; Permyakov, E.A. Encyclopedia of Metalloproteins. New York: Springer. pp. 823–835. ISBN 978-1-4614-1532-9.

Was this article helpful?

Related Articles