Ναρκοληψία (ICD 10-G 47.4)

Πρόκειται για διαταραχή του ρυθμού ύπνου-εγρήγορσης, που εκδηλώνεται με συμπτώματα σχετικά με τα στάδια REM και non-REM του ύπνου και υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, επιτακτική έλευση ύπνου, καταπληξία, διακεκομμένο νυχτερινό ύπνου και αυτοματοποιημένη συμπεριφορά.

Στοιχεία επιδημιολογίας
Η επίπτωση της ναρκοληψίας υπολογίζεται σε 10-15/100000 κατοίκους, ενώ ο επιπολασμός σε 25-50/100000 κατοίκους. Η νόσος εκδηλώνεται συνήθως στη δεύτερη ή τρίτη δεκαετία, συχνότερα στο ανδρικό φύλο.

Κλινική εικόνα
Η νόσος αρχίζει με παθολογικά αυξημένη υπνηλία στη διάρκεια της ημέρας, και κρίσεις ύπνου (υπνικές κρίσεις), ή ακατανίκητη ανάγκη για ύπνο ακόμη και για μέρες. Οι υπνικές κρίσεις καταλαμβάνουν τον ασθενή ακόμη και κατά τη διάρκεια έντονων δραστηριοτήτων. Συχνά παρατηρείται αυτοματοποιημένη συμπεριφορά, κατά την οποία οι ασθενείς συνεχίζουν μία δραστηριότητα στερεότυπα, στη διάρκεια της οποίας η ικανότητά τους για ορθή αντίδρασή στις συνθήκες του περιβάλλοντος είναι μειωμένη και κατά κανόνα δεν διατηρούν ανάμνηση αυτής της χρονικής περιόδου. Επίσης παρατηρούνται κρίσεις καταπληξίας με συναισθηματική απώλεια του μυϊκού τόνου, κατά τις οποίες ο ασθενής πέφτει στο έδαφος, χωρίς να υπάρχει διαταραχή του επιπέδου συνείδησης. Η απώλεια του μυϊκού τόνου μπορεί να είναι μονόπλευρη να προσβάλλει μόνο τους μύες του προσώπου ή του αυχένα, ενώ σπάνια παρατηρείται status καταπληξίας που διαρκεί ώρες ή ημέρες. Ο ύπνος είναι επίσης διαταραγμένος και συνοδεύεται από υπνικές παρέσεις, με ακινησία λόγω πλήρους μυϊκής ατονίας κατά την φάση αφύπνισης ή έλευσης του ύπνου και υπναγωγικές ψευδαισθήσεις.

Αιτιοπαθογένεια
Η ναρκοληψία σχετίζεται με την ανεπαρκή καταστολή του ύπνου REM. Η απώλεια του μυϊκού τόνου αντιστοιχούν ουσιαστικά στην μυϊκή ατονία του ύπνου REM, όπως και οι υπναγωγικές ψευδαισθήσεις είναι επίσης καταστάσεις διάσπασης του REM-ύπνου. Η αιτιολογία είναι πολυπαραγοντική και σχετίζεται με συγκεκριμένα HLA-αντιγόνα, ενώ πιθανολογείται ύπαρξη διαταραχής του χολινεργικού και νοραδρενεργικού συστήματος. Έχει περιγραφεί επίσης μείωση του αριθμού των νευρώνων που παράγουν την υποκρετίνη (ορεξίνη) στο έξω ραχιαίο τμήμα του υποθαλάμου. Τέλος είναι πιθανό η νακροληψία να προκαλείται από νεοπλασματικές εξεργασίες, τραύματα ή νευροεκφυλιστικά νοσήματα.
Στο 90% των πασχόντων ανιχνεύεται το αλλήλιο HLA-DQB1*06:02, ενώ υπάρχει σύνδεση με τα αλλήλια άλλων HLA γονιδίων, όπως είναι το HLA-DQA1*01:02. Επιπλέον έχει αναφερθεί συσχέτιση με τον πολυμορφισμό του γονιδίου TRAC (dbSNP IDs rs1154155, rs12587781, and rs1263646) και TNFSF4 (rs7553711), Cathepsin H (rs34593439), P2RY11-DNMT1 (rs2305795) και EIF3G (rs3826784).

Διάγνωση
Η διάγνωση της ναρκοληψίας τίθεται από το ιστορικό και τις παρακλινικές εξετάσεις. Η υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, σε συνδυασμό με τις επιτακτικές υπνικές κρίσεις και μία τουλάχιστον σαφή κρίση καταπληξίας πρέπει να αναφέρονται στο ιστορικό. Επίσης ο έλεγχος του HLA και η ανάλυση της καταγραφής του ύπνου, όπως και η μέτρησης των επιπέδων της υποκρετίνης, επιβεβαιώνουν τη διάγνωση.
Η ανάλυση του ύπνου πραγματοποιείται με την πολυυπνογραφική καταγραφή και τη δοκιμασία πολλαπλών λανθανόντων χρόνων μέχρι την επέλευση του ύπνου. Η καταγραφή δύο τουλάχιστον πρώιμων περιόδων REM κατά τα 10 πρώτα λεπτά μετά την έναρξη του σταδίου Ι του ύπνου είναι απαραίτητη για την διάγνωση.
Η ναρκοληψία ταξινομείται σε δύο τύπους σύμφωνα με τα κάτωθι κριτήρια:
Τύπου 1
1. Ο ασθενής εμφανίζει ημερήσιες περιόδους ακατανίκητης ανάγκης για ύπνο για τουλάχιστον 3 μήνες
2. Εμφανίζει κρίσεις καταπληξίας και λανθάνοντα χρόνο του ύπνου REM μικρότερο των 8 λεπτών και 2 ή περισσότερες καταγεγραμμένες περίοδοι REM κατά την έλευση του ύπνου σύμφωνα με τις συνιστώμενες τεχνικές οδηγίες, καθώς και επίπεδα υποκρετίνης-1 χαμηλότερα των 110pgr/mL ή στο 1/3 των φυσιολογικών τιμών.
Τύπου 2
1. Ο ασθενής εμφανίζει ημερήσιες περιόδους ακατανίκητης ανάγκης για ύπνο για τουλάχιστον 3 μήνες
2. Εμφανίζει κρίσεις καταπληξίας και λανθάνοντα χρόνο του ύπνου REM μικρότερο των 8 λεπτών και 2 ή περισσότερες καταγεγραμμένες περίοδοι REM κατά την έλευση του ύπνου σύμφωνα με τις συνιστώμενες τεχνικές οδηγίες
3. Απουσία καταπληξίας
4. Τα επίπεδα υποκρετίνης-1 δεν έχουν καταμετρηθεί, ή είναι υψηλότερα των 110pgr/mL ή του 1/3 των φυσιολογικών τιμών
5. Η υπερυπνία ή τα υπνογραφικά ευρήματα δεν μπορούν να αποδοθούν σε άλλη κατάσταση

Διαφορική διάγνωση
Η διαφορική διάγνωση της καταπληξίας περιλαμβάνει το σύνδρομο υπνικής άπνοιας, το σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας, το κεντρικό υπνικό απνοϊκό σύνδρομο, το σύνδρομο Kleine-Levin που χαρακτηρίζεται από περιοδική υπερυπνία και εμφανίζεται σε νεαρά αγόρια, με επεισόδια έντονης υπνηλίας, βουλίμιας, πολυδιψίας, άρσης των σεξουαλικών αναστολών, και ευερεθιστότητας με διάρκεια ημερών ή εβδομάδων, τις παραϋπνίες και τις αμιγείς παραλύσεις του ύπνου.

Θεραπευτική αντιμετώπιση
Σημαντικό ρόλο στην θεραπευτική αντιμετώπιση της ναρκοληψίας διαδραματίζει η ρύθμιση του ημερησίου προγράμματος ώστε να υπάρχει η δυνατότητα σύντομων διαλειμμάτων ύπνου και η αποφυγή δυνητικά επικίνδυνων δραστηριοτήτων, όπως είναι η κολύμβηση ή η οδήγηση. Κεντρικό ρόλο στην φαρμακευτική θεραπεία της ναρκοληψία έχει η μοδαφινίλη, ενώ η φαρμακευτική θεραπεία περιλαμβάνει επίσης την χορήγηση αναστολέων της ΜΑΟ (σελεγιλίνη, μοκλοβεμίδη), μεθαμφετανίνης, τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών και ειδικών αναστολέων επαναπρόσληψης σεροτονίνης, καθώς και γ-υδροξυβουτυρικού οξέος.

Βιβλιογραφία-περαιτέρω μελέτη:
“Narcolepsy Information Page: National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS)”. Ninds.nih.gov. 18 July 2013. Retrieved 3 March 2014.
“What is Narcolepsy?”. Retrieved 23 June 2014.
“REM sleep deprivation during 5 hours leads to an immediate REM sleep rebound and to suppression of non-REM sleep intensity”. Electroencephalogr Clin Neurophysiol. 1990 Aug;76(2):114-22. (National Institutes of Health) 76: 114–22. Aug 1990. PMID 1697239. Retrieved 6 June 2014.
“Narcolepsy Fact Sheet – NIH Publication No. 03-1637”. National Institute of Neurological Disorders and Stroke. National Institutes of Health. Retrieved 5 August 2010.
Seigal, Jerome (January 2001). “Narcolepsy”. Scientific American: 77.
“Narcolepsy Fact Sheet”. Retrieved 2011-06-23.
//en.wiktionary.org/wiki/νάρκη
Entry Narcolepsy. in the Online Etymology Dictionary. Douglas Harper, Historian. 18 September 2007.
“lepsy – Wiktionary”. En.wiktionary.org. 8 June 2010. Retrieved 25 January 2011.
“About Hypersomnia”. Hypersomnia Foundation. Retrieved 25 January 2013.
“International classification of sleep disorders, revised: Diagnostic and coding manual” (PDF). American Academy of Sleep Medicine. 2001. Retrieved 25 January 2013.
Bassetti, C (1997). “Idiopathic hypersomnia A series of 42 patients”. Brain 120 (8): 1423–1435. doi:10.1093/brain/120.8.1423.
Mignot EJ (2012). “A Practical Guide to the Therapy of Narcolepsy and Hypersomnia Syndromes”. Neurotherapeutics 9 (4): 739–52. doi:10.1007/s13311-012-0150-9. PMC 3480574. PMID 23065655.
“Diagnosis of Idiopathic Hypersomnia/ Major Hypersomnolence Disorder”. Retrieved 23 April 2013.
“Recent Updates to Proposed Revisions for DSM-5: Sleep-Wake Disorders”. DSM-5 Development. American Psychiatric Association.
Vernet, Cyrille (2009). “Narcolepsy with Long Sleep Time”. Sleep.
Green, Simon (February 2011). Biological rhythms, sleep, and hypnosis. Basingstoke, Hampshire, England: Palgrave Macmillan. ISBN 9780230252653.
Kandel, Eric R.; James H. Schwartz, Thomas M. Jessell. Principles of Neural Science (4th ed.). McGraw-Hill. p. 949. ISBN 0-8385-7701-6.
[http//www.medicinenet.com/narcolepsy/article.htm Narcolepsy MedicineNet.com]
Zorick FJ, Salis PJ, Roth T, Kramer M; Salis; Roth; Kramer (1979). “Narcolepsy and automatic behavior: A case report”. The Journal of clinical psychiatry 40 (4): 194–7. PMID 422531.
Green, Simon. Biological rhythms, sleep, and hypnosis. Basingstoke, Hampshire [England: Palgrave Macmillan, 2011. Print.
http://www.taumed.com/content/adam/browse.jsp?pid=10&cid=000098
“Stanford: Narcolepsy Symptoms”. med.stanford.edu. Retrieved 24 May 2012.
“Narcolepsy”.
Klein J, Sato A; Sato (September 2000). “The HLA system. Second of two parts”. N. Engl. J. Med. 343 (11): 782–6. doi:10.1056/NEJM200009143431106. PMID 10984567.
Mignot E (2001). “A commentary on the neurobiology of the hypocretin/orexin system”. Neuropsychopharmacology 25 (5 Suppl): S5–13. doi:10.1016/S0893-133X(01)00316-5. PMID 11682267.
Hallmayer J, Faraco J, Lin L, Hesselson S, Winkelmann J, Kawashima M, Mayer G, Plazzi G, Nevsimalova S, Bourgin P, Hong SC, Hong SS, Honda Y, Honda M, Högl B, Longstreth WT, Montplaisir J, Kemlink D, Einen M, Chen J, Musone SL, Akana M, Miyagawa T, Duan J, Desautels A, Erhardt C, Hesla PE, Poli F, Frauscher B, Jeong JH, Lee SP, Ton TG, Kvale M, Kolesar L, Dobrovolná M, Nepom GT, Salomon D, Wichmann HE, Rouleau GA, Gieger C, Levinson DF, Gejman PV, Meitinger T, Young T, Peppard P, Tokunaga K, Kwok PY, Risch N, Mignot E; Faraco; Lin; Hesselson; Winkelmann; Kawashima; Mayer; Plazzi; Nevsimalova; Bourgin; Hong; Honda; Honda; Högl; Longstreth Jr; Montplaisir; Kemlink; Einen; Chen; Musone; Akana; Miyagawa; Duan; Desautels; Erhardt; Hesla; Poli; Frauscher; Jeong et al. (June 2009). “Narcolepsy is strongly associated with the TCR alpha locus”. Nat. Genet. 41 (6): 708–11. doi:10.1038/ng.372. PMC 2803042. PMID 19412176.
“Narcolepsy is an autoimmune disorder, Stanford researcher says”. EurekAlert!. American Association for the Advancement of Science. 3 May 2009. Retrieved 31 May 2009.
“BBC News article”. 13 December 2004. Retrieved 6 January 2010.
Maret S, Tafti M; Tafti (November 2005). “Genetics of narcolepsy and other major sleep disorders” (PDF). Swiss Medical Weekly (EMH Swiss Medical Publishers Ltd.) 135 (45–46): 662–5. PMID 16453205. Retrieved 7 March 2008.
Vankova J, Stepanova I, Jech R, Elleder M, Ling L, Mignot E, Nishino S, Nevsimalova S; Stepanova; Jech; Elleder; Ling; Mignot; Nishino; Nevsimalova (June 2003). “Sleep disturbances and hypocretin deficiency in Niemann-Pick disease type C”. Sleep 26 (4): 427–30. PMID 12841368.
Manni, R; Politini, L; Nobili, L; Ferrillo, F; Livieri, C; Veneselli, E; Biancheri, R; Martinetti, M; Tartara, A (May 2001). “Hypersomnia in the Prader Willi syndrome: clinical-electrophysiological features and underlying factors”. Clin Neurophysiol 112 (5): 800–5. doi:10.1016/S1388-2457(01)00483-7. PMID 11336895.
“The MPA investigates reports of narcolepsy in patients vaccinated with Pandemrix”. Swedish Medical Products Agency. 18 August 2010. Retrieved 19 August 2010.
“Terveyden ja hyvinvoinnin laitos suosittaa Pandemrix-rokotusten keskeyttämistä”. National Institute of Health and Welfare. 24 August 2010. Retrieved 24 August 2010.
YLE News 17 November 2010: Ties Between Big Pharma and THL Draw Complaints
//www.lakemedelsverket.se/upload/nyheter/2011/Fallinventeringsrapport_pandermrix_110630.pdf
https://www.lakemedelsverket.se/english/All-news/NYHETER-2013/Registry-study-confirms-increased-risk-of-narcolepsy-after-vaccination-with-Pandemrix-in-children-and-adolescents-and-shows-an-increased-risk-in-young-adults/
Kugelberg, Elisabeth (21 January 2014). “Autoimmunity: A new clue to sleepiness”. Nature Reviews Immunology 14 (2): 66–67. doi:10.1038/nri3609.
De la Herrán-Arita AK, Kornum BR, Mahlios J, Jiang W, Lin L, Hou T, Macaubas C, Einen M, Plazzi G, Crowe C, Newell EW, Davis MM, Mellins ED, Mignot E; Kornum; Mahlios; Jiang; Lin; Hou; MacAubas; Einen; Plazzi; Crowe; Newell; Davis; Mellins; Mignot (2013). “CD4+ T cell autoimmunity to hypocretin/orexin and cross-reactivity to a 2009 H1N1 influenza A epitope in narcolepsy”. Sci Transl Med 5 (216): 216ra176. doi:10.1126/scitranslmed.3007762. PMID 24353159.
Wood H (2011). “In brief”. Nature Reviews Neurology 7 (10): 537. doi:10.1038/nrneurol.2011.134. PMID 21984118.

Comments

comments

Τα σχόλια είναι κλειστά.