Αντίληψη του χρόνου

Ιωάννης Μαυρουδής, "Αντίληψη του χρόνου," Γνωσιακή Βάση Νευρολογίας, Μάιος 23, 2015, https://myneurology.eu/archives/801.

Η αντίληψη του χρόνου είναι εξαιρετικά σύνθετη διεργασία. Δια της αντίληψης του χρόνο καθίσταται εφικτή η εκτίμηση της αντικειμενικής διάρκειας, της συχνότητας και της μεταβλητότητας των φαινομένων του αισθητού κόσμου. Κατά αντίστροφη φορά, η έννοια του χρόνου δομείται από τις εναλλαγές οι οποίες λαμβάνουν χώρα στον αισθητό κόσμο.
Το άτομο που αποκλείεται από το σύνολο της αισθητικο-αισθητηριακής αντίληψης ή εκτίθεται σε συνεχή αισθητικο-αισθητηριακή αντίληψη σταθερής έντασης, δεν μπορεί να οργανώσει και να συστηματοποιήσει την έννοια του χρόνου.
Ο χρόνος, στο πρώτο στάδιο συντίθεται από τις διαδοχικές φάσεις της αισθητικο-αισθητηριακής αλληλουχίας, η τελική δε ανάλυση και ολοκλήρωση λαμβάνει χώρα στον κροταφικό και τον βρεγματικό λοβό του εγκεφάλου. Στην εκτίμηση του χρόνου υπεισέρχονται υποκειμενικοί παράγοντες, που σχετίζονται με το σύνολο της προσωπικότητας, τα ενδιαφέροντα, την συναισθηματική φόρτιση και την δραστηριοποίηση του ατόμου.
Γεγονότα τα οποία προδιαθέτουν προς υπερθυμική διάθεση και συμπίπτουν με τα ενδιαφέροντα του ατόμου, εκλαμβάνονται σαν να διαδραματίζονται ταχύτερα, αντιθέτως αλγηνά για το άτομο ερεθίσματα από τον αισθητό κόσμο υπερεκτιμώνται ως προς την χρονική διάρκεια.
Η υποκειμενική τοποθέτηση έναντι του χρόνου ως συνόλου, διαφέρει επίσης από άτομο σε άτομο, αναλόγως του βαθμού ψυχοπνευματικής συγκρότησης. Κάποια άτομα συλλαμβάνουν την έννοια του χρόνου υπό κυκλική μορφή, δηλαδή με τη μορφή συνεχούς κυκλικής εναλλαγής των φυσικών φαινομένων και των γεγονότων τα οποία διαδραματίζονται με μικρές μόνο εναλλαγές περί το εγώ του ατόμου, ενώ άλλα άτομα συλλαμβάνουν την έννοια του χρόνου υπό γραμμική μορφή, κατά την οποία το εγώ έχει συνεχή εξελικτική πορεία στον χρόνο και η ανακύκλωση των φυσικών φαινομένων έχει ήσσονα σημασία και δεν επηρεάζει την πνευματική πορεία του ατόμου.
Ενίοτε το ίδιο άτομο άλλοτε συλλαμβάνει την έννοια του χρόνου υπό την κυκλική μορφή και άλλοτε υπό το κράτος υψηλού ψυχοκινήτρου, διανοίγει την συνεχή ευθεία. Η απόλυτη έκταση του χρόνου επίσης διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Κατά την υλιστική θεώρηση ο χρόνος είναι πεπερασμένος για το κάθε άτομο εκτεινόμενος από την γέννηση μέχρι τον θάνατο.
Οι πραγματικές διαστάσεις του χρόνου και η θέση του έναντι του εγώ, έχει την έκταση του μαθηματικού σημείου και η δυνατότητα του ατόμου να διαμορφώσει τον χρόνο ή να εκπτυχθεί στον χρόνο είναι εξαιρετικά βραχεία, καθώς το παρελθόν είναι ήδη ανεξέλεγκτο και δεν είναι δυνατόν να υποστεί ανακατάταξη, η έκταση δε του μέλλοντος είναι ακαθόριστη στην παρούσα ζωή και υπόκειται στις ανεξέλεγκτες εξωγενείς αντιδράσεις και τροποποιήσεις.
Η επαγωγική θέση του ατόμου στον χρόνο σχετίζεται με την μείζον αξιοποίησης της κάθε χρονικής στιγμής η οποία συνθέτει την έννοια του παρόντος.
Πέρα από τον αντικειμενικό χρόνο, υφίσταται στην ψυχική ζωή του ατόμου και ο προσωπικός χρόνος, οι διαστάσεις του οποίου διαφέρουν συνήθως από τις διαστάσεις του αντικειμενικού χρόνου. Στα πλαίσια του προσωπικού χρόνου πραγματοποιούνται οι λεπτότερες και υψηλότερες ψυχικές διεργασίες που φέρουν το άτομο πέραν των πεπερασμένων ορίων του αισθητού κόσμου.
Παρόλο που η αντίληψη του χρόνου δεν σχετίζεται με ένα συγκεκριμένο αισθητηριακό σύστημα, πιθανολογείται πως αυτή ολοκληρώνεται από την συνεργασία πολλαπλών περιοχών του φλοιού της παρεγκεφαλίδας και των βασικών γαγγλίων. Πιο συγκεκριμένα ο υπερχιασματικός πυρήνας που σχετίζεται με τους κιρκάδιους ρυθμούς φαίνεται πως διαδραματίζει ουσιώδη ρόλο. Σύμφωνα με τον Meck η αντίληψη του χρόνου σχετίζεται με τον ρυθμό εκφόρτισης νευρώνων του φλοιού οι οποίοι διεγείρουν νευρώνες του ραβδωτού σώματος. Για να γίνουν δύο οπτικά ερεθίσματα αντιληπτά ως διαφορετικά, πρέπει να απέχουν χρονικά μεταξύ τους τουλάχιστον 5msec, ενώ τα ερεθίσματα διαφορετικών τύπων (ακουστικά, γευστικά, οπτικά, απτικά) παρόλο που αναλύονται σε διαφορετικό χρόνο συνδέονται μεταξύ τους με τον μηχανισμό της χρονικής γεφύρωσης

Βιβλιογραφία-περαιτέρω μελέτη:
Le Poidevin R. “The Experience and Perception of Time”. Retrieved 2009-10-22.
Friedman W (1990). About time: inventing the fourth dimension. Cambridge, Mass.: MIT Press. ISBN 0262061333.
Friedman WJ (1993). “Memory for the time of past events”. Psychological Bulletin 113 (1): 44–66. doi:10.1037/0033-2909.113.1.44.
Smith A, Taylor E, Rogers JW, Newman S, Rubia K (May 2002). “Evidence for a pure time perception deficit in children with ADHD”. J Child Psychol Psychiatry 43 (4): 529–42. doi:10.1111/1469-7610.00043. PMID 12030598.
Gozlan M (2 Jan 2013). “A stopwatch on the brain’s perception of time”. theguardian.com. Guardian News and Media Limited. Retrieved 4 January 2014.
Rao SM, Mayer AR, Harrington DL (Mar 2001). “The evolution of brain activation during temporal processing”. Nature Neuroscience 4 (3): 317–323. doi:10.1038/85191. PMID 11224550. Lay summary – UniSci: Daily University Science News (27 February 2001).
Eagleman, David M. (23 June 2009). “Brain Time”. Edge. Edge Foundation.
Macey SL (1994). Encyclopedia of Time (1st ed.). Routledge Publishing. p. 555. ISBN 0815306156.
Brockman M (2009). What’s Next?: Dispatches on the Future of Science. United States: Vintage Books. p. 162. ISBN 978-0-307-38931-2.
Eagleman DM (2009-06-23). “Brain Time”. Edge Foundation.
Jaldow EJ, Oakley DA, Davey GC (September 1989). “Performance of Decorticated Rats on Fixed Interval and Fixed Time Schedules”. Eur. J. Neurosci. 1 (5): 461–470. doi:10.1111/j.1460-9568.1989.tb00352.x. PMID 12106131.
Mackintosh NJ (1994). Animal learning and cognition. Boston: Academic Press. ISBN 0-12-161953-2.
James, W. (1893). The principles of psychology. New York: H. Holt and Company. Page 609.
Anonymous (E. Robert Kelly), The Alternative: A Study in Psychology. London: Macmillan and Co.,1882.
Andersen, Holly; Grush, Rick (2009). “A brief history of time-consciousness: historical precursors to James and Husserl” (PDF). Journal of the History of Philosophy 47 (2): 277–307. doi:10.1353/hph.0.0118. Retrieved 2008-02-02.
“The Specious Present: A Neurophenomenology of Time Consciousness.” In Petitot, Varela, Pacoud & Roy (eds.), Naturalizing Phenomenology. Stanford University Press.
“It Seems Like Only Yesterday: The Nature and Consequences of Telescoping Errors in Marketing Research”. Journal of Consumer Psychology.
Wearden JH, Todd NP, Jones LA (Oct 2006). “When do auditory/visual differences in duration judgements occur?”. Quarterly Journal of Experimental Psychology 59 (10): 1709–1724. doi:10.1080/17470210500314729. PMID 16945856.

Comments

comments

Τα σχόλια είναι κλειστά