Περιφερικές νευροπάθειες

Ιωάννης Μαυρουδής, "Περιφερικές νευροπάθειες," Γνωσιακή Βάση Νευρολογίας, Μάιος 19, 2015, https://myneurology.eu/archives/756.

Ο όρος περιφερική νευροπάθεια αναφέρεται σε καταστάσεις που υφίστανται βλάβη τα περιφερικά νεύρα με αποτέλεσμα οι πάσχοντες να εμφανίζουν συμπτώματα από την αισθητικότητα, την κινητικότητα και το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Οι συχνότερες αιτίες περιφερικής νευροπάθειας είναι συστηματικές παθήσεις, βιταμινικές ανεπάρκειες, τοξικοί και φαρμακευτικοί παράγοντες, τραυματικές κακώσεις, η ακτονοβολία, ιογενείς λοιμώξεις και αυτοάνοσα νοσήματα.
Όταν η βλάβη αφορά σε ένα μόνο νεύρο, η κατάσταση καλείται μονονευροπάθεια, ενώ όταν προσβάλλονται πολλαπλά νεύρα συμμετρικά στις δύο πλευρές του σώματος, ονομάζεται συμμετρική πολυνευροπάθεια. Όταν δύο ή περισσότερα νεύρα σε διακριτές περιοχές προσβάλλονται τότε η κατάσταση ονομάζεται πολλαπλή μονονευρίτιδα, πολυεστιακή μονονευροπάθεια ή πολλαπλή μονονευροπάθεια.
Η περιφερική νευροπάθεια μπορεί να είναι χρόνια ή οξεία. Οι νευροπάθειες μπορούν να ταξινομηθούν επίσης και βάσει του τύπου των νεύρων που προσβάλλονται ή βάσει του αιτιολογικού τους υποβάθρου.
Οι πολυνευροπάθειες κλινικά χαρακτηρίζονται από επώδυνες κράμπες, δεσμιδώσεις, ατροφία των μυών, οστικές εκφυλίσεις, και τροφικές μεταβολές του δέρματος, των μαλλιών και των νυχιών. Επιπλέον μπορεί να επηρεαστεί η βάδισης και η ισορροπία και η μυϊκή ισχύς, ή ο ασθενής να εμφανίσει αισθητικά συμπτώματα όπως είναι η υπαισθησία ως προς την επιπολής και την εν τω βάθει αφή και πίεση και στην θερμοκρασία, η αλλωδυνία και οι αιμωδίες και τέλος συμπτώματα από το αυτόνομο νευρικό σύστημα, όπως είναι ο έλεγχος της ούρησης, η αρτηριακή υπέρταση ή υπόταση, η διαταραχή του καρδιακού ρυθμού και της έκκρισης ιδρώτα.

Ταξινόμηση
1. Μονονευροπάθεια. Προσβάλει ένα μόνο νεύρο και σχετίζεται κατά κύριο λόγο με τραυματικές κακώσεις ή λοιμώξεις. Τα κυριότερα παραδείγματα είναι το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα, η πάρεση του μασχαλιαίου νεύρου και του κοινού περονιαίου από τοπική πίεση.
2. Πολλαπλή μονονευρίτιδα. Πρόκειται για προσβολή πολλαπλών νεύρων σε διάφορες περιοχές του σώματος και εγκαθίσταται με οξεία ή υποξεία διαταραχή της αισθητικότητας ή της κινητικότητας αναλόγως των νεύρων που προσβάλλονται. Αρχικά η πολλαπλές μονονευρίτιδες είναι ασύμμετρες, ενώ στην πορεία της νόσου λόγω της προσβολής πολλαπλών νεύρων μπορεί να δίνει την εντύπωση της συμμετρικότητας. Η πολλαπλή μονονευρίτιδα χαρακτηρίζεται επιπλέον από άλγος το οποίο επιδεινώνεται την νύχτα και εντοπίζεται συνήθως στην ράχη, τα ισχία ή τα κάτω άκρα. Τα αίτια της πολυεστιακής αισθητητικής και κινητικής αξονικής νευροπάθειας είναι:
Α. σακχαρώδης διαβήτης
Β. Αγγειΐτιδες (οζώδης πολυαρτηριίτιδα, κοκκιωμάτωση, σύνδρομο Churg-Strauss)
Γ. αυτοάνοσες (ρευματοειδής αρθρίτιδα, ΣΕΛ)
Δ. λοιμώξεις (λέπτρα, νόσος Lyme, HIV)
Ε. σαρκοείδωση αμυλοείδωση
Στ. Κρυοσφαιριναιμία
Ζ. Αντίδραση σε χημικούς παράγοντες (τριοαιθυλένιο και δαψόνη)
Η. δήγμα ζώων (κυρίως μέδουσα, ή ορισμένα είδη φιδιών)
3. Πολυνευροπάθεια. Πρόκειται για κατάσταση στην οποία προσβάλλονται πολλαπλά νεύρα σε διάφορες περιοχές του σώματος. Αναλόγως της βλάβης που έχουν υποστεί τα προσβαλλόμενα νεύρα, μπορεί να είναι αξονική ή απομυελινωτική. Στην περιφερική αξονοπάθεια τα νευρωνικά σώματα παραμένουν ακέραια, ενώ οι νευράξονες υφίστανται βλάβη, χαρακτηριστική κατάσταση είναι η πολυνευροπάθεια του σακχαρώδη διαβήτη. Στις απομυελινωτικές πολυνευροπάθειες, καταστρέφεται το έλυτρο της μυελίνης. Υπάρχει ωστόσο και η περίπτωση να καταστρέφονται τα κυτταρικά σώματα των νευρώνων, οπότε και περιγράφεται σαν κινητική ή αισθητική νευρωνοπάθεια (ή γαγγλιονοπάθεια των οπισθίων ριζών). Η συμπτωματολογία περιλαμβάνει και πάλι μυϊκή αδυναμία, αιμωδίες και διαταραχή της αισθητικότητας, διαταραχή της βάδισης και της ισορροπίας, καθώς και διαταραχές από το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Η συχνότερη αιτία περιφερικής πολυνευροπάθειας είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, ενώ λοιμώδεις παράγοντες, αιματολογικές διαταραχές, βιταμινικές ανεπάρκειες και τοξικοί παράγοντες συμπεριλαμβάνονται μεταξύ των αιτίων. Οι περιφερικές πολυνευροπάθειες στην πλειοψηφία των περιπτώσεων διαδράμει βραδέως, χωρίς να αποκλείονται και περιπτώσεις οξείας εγκατάστασης και ραγδαίας επιδείνωσης.
4. Νευροπάθεια του αυτονόμου. Τύπος πολυνευροπάθειας που προσβάλλει κατεξοχήν το αυτόνομο νευρικό σύστημα με αποτέλεσμα την εμφάνιση συμπτωμάτων όπως είναι η διαταραχή του ελέγχου της ουροδόχου κύστης, οι διαταραχές της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού, οι διαταραχές του γαστρενερικού συστήματος που εκδηλώνονται με δυσφαγία, ναυτία, εμέτους, γαστροπάρεση και διάρροια, οι διαταραχές του αναπνευστικού συστήματος και η διαταραχή της έκκρισης ιδρώτα.
5. Πολυριζοπάθεια. Προσβολή των ριζών με ασύμμετρη συμπτωματολογία.
6. Πλεξοπάθειες. Προσβολή των πλεγμάτων με αισθητικά ή κινητικά συμπτώματα.
7. Νευρίτιδα. Ο όρος νευρίτιδα χρησιμοποιείται για να περιγράψει την φλεγμονή ενός ή περισσότερων νεύρων και εκδηλώνεται με άλγος, παραισθησίες, παρέσεις, υπαισθησία ή αναισθησία και κατάργηση των τενοντίων αντανακλάσεων. Τα κυριότερα αίτια νευρίτιδας είναι:
Α. Τραυματικές κακώσεις
Β. Λοιμώξεις (διφθερίτιδα, έρπης ζωστήρ, λέπρα, νόσο Lyme)
Γ. Χημειοθεραπευτικοί παράγοντες
Δ. Ακτινοβολία
Ε. Αλκοολισμός
Στ. Αυτοάνοσα νοσήματα
Ζ. Beriberi (ανεπάρκεια βιταμίνης Β1)
Η. Κακοήθειες
Θ. Κοιλιακάκη
Ι. Σακχαρώδης διαβήτης
Κ. Υποθυρεοειδισμός
Λ. Πορφυρία
Μ. Ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 και Β6
Οι κυριότεροι τύποι νευρίτιδας είναι η βραχιόνιος νευρίτιδα, οι κρανιακές νευρίτιδες, η οπτική νευρίτιδα, η αιθουσαία νευρίτιδα και η μεταναστευτική αισθητική νευροπάθεια του Wartenberg

Θεραπευτική αντιμετώπιση
Η θεραπευτική αντιμετώπιση της περιφερικής πολυνευροπάθειας είναι κατά κανόνα συμπτωματική και περιλαμβάνει την χορήγηση αντικαταθλιπτικών και αντιεπιληπτικών παραγόντων για τον έλεγχο του νευροπαθητικού άλγους, ενώ συνθετικά παράγωγα των κανναβινοειδών και οπιούχα σκευάσματα επίσης έχουν χρησιμοποιηθεί. Η πρεγκαμπαλίνη, η ντουλοξετίνη και η γκαμπαπεντίνη είναι οι ευρύτερα χρησιμοποιούμενοι παράγοντες. Διαδερμικός ερεθισμός με την χρήση ηλεκτροδίων και δερματικό αυτοκόλλητο καψαϊκίνης επίσης μπορούν να εφαρμοστούν στις ανθεκτικές περιπτώσεις.
Επιπλέον οι οξείες αυτοάνοσες πολυνευροπάθειες αντιμετωπίζονται με την χορήγηση γ-σφαιρίνης και οι χρόνιες με την χορήγηση στεροειδών.
Τέλος από πειραματικά μοντέλα έχει αποδειχθεί πως η χορήγηση νευροτροφίνης-3 έχει ευεργετική επίδραση στις απομυελινωτικές πολυνευροπάθειες.

Βιβλιογραφία-περαιτέρω μελέτη:
Richard A C Hughes (23 February 2002). “Clinical review: Peripheral neuropathy”. British Medical Journal 324: 466. doi:10.1136/bmj.324.7335.466.
Janet M. Torpy; Jennifer L. Kincaid; Richard M. Glass (21 April 2010). “Patient page: Peripheral neuropathy”. Journal of the American Medical Association 303 (15). doi:10.1001/jama.303.15.1556.
“Peripheral neuropathy fact sheet”. National Institute of Neurological Disorders and Stroke. 19 September 2012.
“neuropathy”. Online Etymology Dictionary.
“Dorlands Medical Dictionary:mononeuropathy”.
Vinik, AI; Erbas, T (2013). “Diabetic autonomic neuropathy.”. Handbook of clinical neurology 117: 279–94. doi:10.1016/b978-0-444-53491-0.00022-5. PMID 24095132.
“neuritis” at Dorland’s Medical Dictionary
Chin, RL; Latov, N (Jan 2005). “Peripheral Neuropathy and Celiac Disease.”. Current treatment options in neurology 7 (1): 43–48. doi:10.1007/s11940-005-0005-3. PMID 15610706.
Rosenbloom, Mark; Tarabar, Asim; Adler, Robert A. “Vitamin Toxicity”. Medscape Reference. Medscape. Retrieved 21 May 2013.
Gabriel JM, Erne B, Pareyson D, Sghirlanzoni A, Taroni F, Steck AJ (1997). “Gene dosage effects in hereditary peripheral neuropathy. Expression of peripheral myelin protein 22 in Charcot-Marie-Tooth disease type 1A and hereditary neuropathy with liability to pressure palsies nerve biopsies”. Neurology 49 (6): 1635–40. doi:10.1212/WNL.49.6.1635. PMID 9409359.
Kiziltan ME, Akalin MA, Sahin R, Uluduz D (2007). “Peripheral neuropathy in patients with diabetes mellitus presenting as Bell’s palsy”. Neuroscience Letters 427 (3): 138–41. doi:10.1016/j.neulet.2007.09.029. PMID 17933462.
“Statin Drugs May Increase Risk Of Peripheral Neuropathy”. ScienceDaily (St. Paul, Minnesota). 15 May 2002. Retrieved 21 May 2013.
“Statin Drugs May Increase Risk of Peripheral Neuropathy”. AAN.com (Press release). St. Paul, Minnesota: American Academy of Neurology. 13 May 2002. Retrieved 21 May 2013.
Cohen, JS (December 2001). “Peripheral Neuropathy Associated with Fluoroquinolones” (PDF). Ann Pharmacother 35 (12): 1540–7. doi:10.1345/aph.1Z429. PMID 11793615.
Heck AW, Phillips LH 2nd (1989). “Sarcoidosis and the nervous system”. Neurol Clin 7 (3): 641–54. PMID 2671639.
Wilkes, G (2007). “Peripheral neuropathy related to chemotherapy”. Seminars in oncology nursing 23 (3): 162–73. doi:10.1016/j.soncn.2007.05.001. PMID 17693343.
Gonzalez-Duarte, A; Cikurel, K; Simpson, DM (2007). “Managing HIV peripheral neuropathy”. Current HIV/AIDS reports 4 (3): 114–8. doi:10.1007/s11904-007-0017-6. PMID 17883996.
Hazekamp, Arno; Grotenhermen, Franjo (2010). “Review on clinical studies with cannabis and cannabinoids 2005-2009” (PDF). Cannabinoids (International Association for Cannabinoid Medicines) (5): 1–21. Retrieved 21 May 2013.
Skrabek RQ, Galimova L, Ethans K, Perry D (2008). “Nabilone for the treatment of pain in fibromyalgia”. J. Pain 9 (2): 164–73. doi:10.1016/j.jpain.2007.09.002. PMID 17974490.
Frank B, Serpell MG, Hughes J, Matthews JN, Kapur D (2008). “Comparison of analgesic effects and patient toleration of nabilone and dihydrocodeine for chronic neuropathic pain: randomized, crossover, double blind study”. BMJ 336 (7637): 119–201. doi:10.1136/bmj.39429.619653.80. PMC 2213874. PMID 18182416.
Abrams DI, Jay CA, Shade SB, Vizozo H, Reda H, Press S, Kelly ME, Rowbotham Mc, Petersen KL (2007). “Cannabis in painful HIV-associated sensory neuropathy: a randomized placebo-controlled trail”. J. Neurology 68 (7): 515–21. doi:10.1212/01.wnl.0000253187.66183.9c. PMID 17296917.
Wilsey B, Marcotte T, Tsodikov A, Millman J, Bentley H, Gouaux B, Fishman S (2008). “A randomized, placebo-controlled, crossover trail of cannabis cigarettes in neuropathic pain”. J. Pain 9 (6): 506–21. doi:10.1016/j.jpain.2007.12.010. PMID 18403272.
Jin DM, Xu Y, Geng DF, Yan TB (July 2010). “Effect of transcutaneous electrical nerve stimulation on symptomatic diabetic peripheral neuropathy: a meta-analysis of randomized controlled trials”. Diabetes Res. Clin. Pract. 89 (1): 10–5. doi:10.1016/j.diabres.2010.03.021. PMID 20510476.
Pieber K, Herceg M, Paternostro-Sluga T (April 2010). “Electrotherapy for the treatment of painful diabetic peripheral neuropathy: a review”. J Rehabil Med 42 (4): 289–95. doi:10.2340/16501977-0554. PMID 20461329.
Dillon, Helen (21 December 2009). “Neuropathy can make winter weather more perilous for older adults”. All Things Aging. Retrieved 10 March 2012.
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23450576
Liu N, Varma S, Tsao D, Shooter EM, Tolwani RJ (2007). “Depleting endogenous neurotrophin-3 enhances myelin formation in the Trembler-J mouse, a model of a peripheral neuropathy”. J. Neurosci. Res. 85 (13): 2863–9. doi:10.1002/jnr.21388. PMID 17628499.

Comments

comments

Τα σχόλια είναι κλειστά