Ημικρανία

myneuronews, "Ημικρανία," Γνωσιακή Βάση Νευρολογίας, Μάιος 14, 2015, https://myneurology.eu/archives/709.

Ορισμός
Περιοδικά υποτροπιάζουσα, κυρίως ετερόπλευρη κεφαλαλγία που συνοδεύεται από ναυτία και εμέτους, συχνά και με εστιακά νευρολογικά συμπτώματα

Επιδημιολογία
Η επίπτωση της ημικρανίας ανέρχεται σε 250 περιπτώσεις ανά 100000 κατοίκους και ο επιπολασμός στο 10-30%. Οι γυναίκες προσβάλλονται σε μεγαλύτερη συχνότητα από τους άνδρες μετά την εφηβεία.

Κλινική εικόνα
Η ημικρανία χωρίς αύρα, ή κοινή ημικρανία σύμφωνα με την παλαιότερη ταξινόμηση, εκδηλώνεται με άλγος βαθμιαίας εγκατάστασης, με σφύζοντα, διαξιφιστικό χαρακτήρα, που συνοδεύονται από έντονη ανησυχία. Η εντόπισή του είναι συνήθως ετερόπλευρη, μετωποκροταφικά και οπισθοβολβικά και συνδυάζεται με κακουχία, εμέτους, φωτοφοβία και ηχοφοβία. Η διάρκεια της ημικρανικής κρίσης ποικίλει, από μερικές ώρες, μέχρι και αρκετές ημέρες, ενώ η εντόπιση τους άλγους είναι δυνατόν να μην είναι σταθερή μεταξύ των κρίσεων. Συνήθως μετά από την απόσυρση του ασθενούς σε σκοτεινό χώρο και μερικές ώρες ύπνου, η ημικρανική κρίση παρέρχεται.

"Negatives Skotom (Brandenburger Tor Blaue Stunde) 1" by S. Jähnichen - File:Brandenburger_Tor_Blaue_Stunde.jpg. Licensed under CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons - http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Negatives_Skotom_(Brandenburger_Tor_Blaue_Stunde)_1.jpg#/media/File:Negatives_Skotom_(Brandenburger_Tor_Blaue_Stunde)_1.jpg

“Negatives Skotom (Brandenburger Tor Blaue Stunde) 1” by S. Jähnichen – File:Brandenburger_Tor_Blaue_Stunde.jpg. Licensed under CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons – http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Negatives_Skotom_(Brandenburger_Tor_Blaue_Stunde)_1.jpg#/media/File:Negatives_Skotom_(Brandenburger_Tor_Blaue_Stunde)_1.jpg

Είναι δυνατόν της ημικρανικής κρίσης να προηγούνται εστιακά νευρολογικά συμπτώματα, οπότε και πρόκειται για ημικρανία με αύρα, ή κλασσική ημικρανία σύμφωνα με την παλαιότερη ταξινόμηση. Ο συχνότερος τύπος αύρας είναι η οπτική αύρα που εκδηλώνεται με φωταψίες, που συνίστανται σε ελαφρά ταλαντευόμενη ανώμαλη πριονωτή στεφάνη, η οποία μετακινείται από το κέντρο του οπτικού πεδίου προς την περιφέρεια και αφήνει πίσω της σκότωμα, ή και ημιανοψία διάρκεια έως 30 λεπτών. Τα εστιακά νευρολογικά συμπτώματα είναι δυνατόν να εκδηλωθούν με διαταραχή της αισθητικότητας, ή ημιπάρεση, αφασία και ιλιγγική συνδρομή. Η εξέλιξη των συμπτωμάτων είναι χαρακτηριστική, καθώς διαρκούν περισσότερο από 5 λεπτά και λιγότερο από μία ώρα και είναι δυνατόν το ένα σύμπτωμα να μεταβάλλεται σε κάποιο άλλο. Το άλγος εκδηλώνεται μετά το πέρας των εστιακών νευρολογικών συμπτωμάτων, συνήθως στο αντίθετο πλάγιο. Στην ημικρανία της βασικής αρτηρίας, που εκδηλώνεται συνήθως σε νεαρές γυναίκες, η αύρα περιλαμβάνει την εμφάνιση ιλίγγου, αταξίας βάδισης, δυσαρθροφωνία, εμβοές, υπακουσία, περιστοματικές και ακροδακτυλικές παραισθησίες και ινιακή κεφαλαλγία.
Στην περίπτωση που τα εστιακά νευρολογικά σημεία δεν συνοδευτούν από κεφαλαλγία, τότε πρόκειται για ημικρανική αύρα χωρίς ημικρανία.
Σπανιότερες μορφές της ημικρανίας είναι η οφθαλμοπληγική ημικρανία, που είναι συχνότερη στα παιδιά και η αμφιβληστροειδική ημικρανία που οφείλεται στον σπασμό των αγγείων του αμφιβληστροειδούς, ενώ μεταξύ άλλων παραλλαγών που εμφανίζονται στα παιδιά, περιγράφονται η οικογενής ημιπληγική ημικρανία, όπου η παροδική ημιπληγία είναι δυνατόν να μην συνοδεύεται από κεφαλαλγία, ή να διαρκεί περισσότερο από αυτή και η κοιλιακή ημικρανία με επεισόδια έντονων εμέτων.

Ημικρανία χωρίς αύρα-διαγνωστικά κριτήρια

A. Τουλάχιστον πέντε επεισόδια που να πληρούν τα κριτήρια Β-Δ
B. Διάρκεια της κεφαλαλγίας 4-72 ώρες
Γ. Η κεφαλαλγία να έχει τουλάχιστον δύο από τα επόμενα τέσσερα χαρακτηριστικά:
1. Μονόπλευρη εντόπιση
2. Σφύζοντα χαρακτήρα
3. Μέση ή υψηλή ένταση
4. Επιδεινούμενη με την φυσική δραστηριότητα
Δ. Κατά τη διάρκεια της κεφαλαλγίας τουλάχιστον ένα από τα εξής:
1. Ναυτία ή/και έμετοι
2. Φωτοφοβία ή/και ηχοφοβία
E. Να μην πληροί τα κριτήρια οποιασδήποτε άλλης κατηγορίας του HIS-3

Ημικρανία με αύρα-διαγνωστικά κριτήρια

A. Τουλάχιστον δύο επεισόδια που να πληρούν τα κριτήρια Β και Γ
B. Ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα πλήρως αναστρέψιμα εστιακά συμπτώματα:
1. Διαταραχή όρασης
2. Αιμωδίες, δυσαισθησία
3. Αφασικές διαταραχές
4. Κινητικά συμπτώματα
5. Αύρα του στελέχους
6. Αύρα του αμφιβληστροειδούς
Γ. Τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα τέσσερα:
1. Τουλάχιστον μία από τις προαναφερθήσες εστιακές διαταραχές διάρκειας όχι μικρότερης από 5΄ή δύο ή περισσότερες που να ακολουθεί η μία την άλλη
2. Διάρκεια κάθε συμπτώματος 5-60΄
3. Τουλάχιστον ένα μονόπλευρο σύμπτωμα
4. Η αύρα να ακολουθείται εντός 60΄από κεφαλαλγία
Δ. Να μην πληροί τα κριτήρια οποιασδήποτε άλλης κεφαλαλγίας του HIS-3 και να έχει αποκλειστεί το TIA

Ημικρανία με στελεχιαία αύρα-διαγνωστικά κριτήρια

A. Τουλάχιστον δύο επεισόδια που να πληρούν τα κριτήρια Β-Δ
B. Αύρα που περιλαμβάνει οπτικά, αισθητικά συμπτώματα ή αφασικές διαταραχές, με πλήρως αναστρέψιμο χαρακτήρα
Γ. Τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα συμπτώματα που προέρχονται από το εγκεφαλικό στέλεχος
1. Δυσαρθρία
2. Ίλιγγος
3. Εμβοές
4. Υπακουσία
5. Διπλωπία
6. Αταξία
7. Διαταραχή επιπέδου συνείδησης
Δ. Τουλάχιστον δύο από το ακόλουθα τέσσερα:
1.Τουλάχιστον ένα από τα συμπτώματα (Γ) βαθμιαίας εγκατάστασης που να φτάνει στο μέγιστο όχι σε λιγότερο από 5΄
2. Διάρκεια του κάθε συμπτώματος 5-60΄
3. Τουλάχιστον το ένα σύμπτωμα να είναι μονόπλευρο
4. Η αύρα να ακολουθείται από κεφαλαλγία εντός 60΄
E. Να μην πληροί τα κριτήρια άλλου τύπου κεφαλαλγίας του IΗS-3

Ημιπληγική ημικρανία-διαγνωστικά κριτήρια

A. Τουλάχιστον δύο επεισόδια που να πληρούν τα κριτήρια Β-Δ
B. Η αύρα να αποτελείται από τα ακόλουθα:
1. Πλήρως αναστρέψιμη κινητική αδυναμία
2. Πλήρως αναστρέψιμα οπτικά ή/και αισθητικά συμπτώματα, ή/και αφασικές διαταραχές
Γ. Τουλάχιστον δύο από το ακόλουθα τέσσερα:
1.Τουλάχιστον ένα από τα συμπτώματα βαθμιαίας εγκατάστασης που να φτάνει στο μέγιστο όχι σε λιγότερο από 5΄
2. Διάρκεια του κάθε συμπτώματος (Β2) 5-60΄, ενώ η κινητική αδυναμία μπορεί να διαρκεί έως 72 ώρες
3. Τουλάχιστον το ένα σύμπτωμα να είναι μονόπλευρο
4. Η αύρα να ακολουθείται από κεφαλαλγία εντός 60΄
Δ. Να μην πληροί τα κριτήρια άλλου τύπου κεφαλαλγίας του IΗS-3

Επιπλοκές
Οι κυριότερες επιπλοκές της ημικρανίας είναι η ημικρανική κρίση, που συμβαίνει όταν παρά την θεραπεία η κρίση διαρκεία περισσότερο από 72 ώρες, ή ο ασθενής εμφανίζει διαδοχικές κρίσεις και το ημικρανικό έμφρακτο, ή επιπλεγμένη ημικρανία σύμφωνα με την παλαιότερη ταξινόμηση, όπου η κρίση με τα εστιακά συμπτώματα δεν υποχωρούν τελείς μετά από 7 ημέρες και επιπλέον συνυπάρχει ισχαιμικό έμφρακτο του εγκεφάλου.

Εκλυτικοί παράγοντες- αιτιοπαθογένεια
Η ψυχική καταπόνηση, οι διαταραχές του ρυθμού ύπνου- εγρήγορσης, η χρήση αλκοόλ, σοκολάτας, τυριού ή καπνού, η λήψη αντισυλληπτικών και η έκθεση στον ήλιο αποτελούν εκλυτικούς παράγοντες των ημικρανικών κρίσεων.
Πιθανολογείται κληρονομική προδιάθεση η οποία κληρονομείται κατά τον αυτοσωματικό επικρατούντα χαρακτήρα, η οποία σχετίζεται με πρωτογενή νευρογενή διαταραχή της ισορροπίας των νευροδιαβιβαστών και δευτερογενή αγγειακή αντίδραση με μεσολάβηση της σεροτονίνης. Επιπλέον πιθανολογείται η αλληλεπίδραση τριδύμου νεύρου και αγγειακού συστήματος, καθώς ερεθισμός των πυρήνων του τριδύμου σε πειραματόζωα προκαλεί έκκριση αγγειοδραστικών ουσιών, που οδηγούν σε περιαγγειακή φλεγμονή με οίδημα, αγγειοδιαστολή, εξαγγείωση πλάσματος και απελευθέρωση της ισταμίνης των ιστιοκυττάρων γύρω από τα αγγεία της σκληρής μήνιγγας. Η οπτική αύρα είναι πιθανό να σχετίζεται με την διέγερση των νευρώνων του φλοιού με κάποιο εκπολωτικό προερχόμενο από τον φλοιό κύμα, που περιγράφεται ως φαινόμενο εξαπλούμενης καταστολής.

"Cortical spreading depression" by User:S. JähnichenBrain_bulbar_region.svg: Image:Brain human sagittal section.svg by Patrick J. Lynch; Image:Brain bulbar region.PNG by DO11.10; present image by Fvasconcellos. - Brain_bulbar_region.svg. Licensed under CC BY 2.5 via Wikimedia Commons - http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cortical_spreading_depression.gif#/media/File:Cortical_spreading_depression.gif

“Cortical spreading depression” by User:S. JähnichenBrain_bulbar_region.svg: Image:Brain human sagittal section.svg by Patrick J. Lynch; Image:Brain bulbar region.PNG by DO11.10; present image by Fvasconcellos. – Brain_bulbar_region.svg. Licensed under CC BY 2.5 via Wikimedia Commons – http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cortical_spreading_depression.gif#/media/File:Cortical_spreading_depression.gif

Διαγνωστική προσέγγιση και διαφορική διάγνωση
Η διάγνωση της ημικρανίας βασίζεται στο ιστορικό και την κλινική εξέταση, εφόσον βέβαια έχουν αποκλειστεί άλλα αίτια κεφαλαλγίας. Η πορεία των κρίσεων, η ηλικία εμφάνισης, η συχνότητά τους και τα επιμέρους χαρακτηριστικά έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα. Η νευρολογική εξέταση στα μεσοδιαστήματα των κρίσεων αναμένεται να είναι φυσιολογική. Κατά την νευρολογική εξέταση πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν πως τα συμπτώματα στα πλαίσια της ημικρανίας διαρκούν από 5 λεπτά μέχρι 1 ώρα. Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου είναι χρήσιμη στον αποκλεισμό άλλων αιτίων κεφαλαλγίας, ιδίως στις πρωτοεμφανιζόμενες κρίσεις, ή στην περίπτωση που τα συμπτώματα αλλάξουν χαρακτήρα, ενώ το ΗΕΓ είναι δυνατόν να καταδεικνύει ασταθή βασικό ρυθμό, θ-κύματα και παθολογική αντίδραση στην υπέρπνοια και ίσως στον διαλείποντα φωτεινό ερεθισμό (παράσυρση των εγκεφαλικών ρυθμών). Στην ημικρανία με αύρα είναι δυνατόν να καταγραφούν εστιακές ανωμαλίες, ενώ η μαγνητική τομογραφία μπορεί να αποκαλύψει μικρές εστίες υψηλού σήματος στην Τ2 και την FLAIR ακολουθία.

Η διαφορική διάγνωση της ημικρανίας περιλαμβάνει τις επιληπτικές κρίσεις, τις υπόλοιπες πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς κεφαλαλγίες, που μπορεί να σχετίζονται με την παρουσία αγγειακών δυσπλασιών ή χωροκατακτητικών εξεργασιών, από την κροταφική αρτηριίτιδα στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Θεραπευτική αντιμετώπιση
Κατά την ημικρανική κρίση θεραπεία εκλογής είναι το ακετυλοσαλικυλικό οξύ, ή η παρακεταμόλη σε συνδυασμό με αντιεμετικό, όπως η μετοκλοπραμίδη. Εάν δεν βελτιωθεί ο ασθενής, μπορεί να χορηγηθεί τρυπτάνη ή εργοταμίνη, η μακροχρόνια χρήση της εργοταμίνης ωστόσο είναι δυνατόν να προκαλέσει περιφερικές διαταραχές της αιμάτωσης, ή ακόμη και απόφραξη των αγγείων. Οι τρυπτάνες χορηγούνται μετά από 24 ώρες από την χορήγηση της εργοταμίνης και δεν πρέπει να χορηγούνται πάνω από 2 φορές το 24ωρο. Μεταξύ των ανεπιθύμητων ενεργειών των τρυπτανών αναφέρονται η πτώση της αρτηριακής πίεσης, καρδιακές αρρυθμίες και ενδεχομένως συσφιγκτικό οπισθοστερνικό αίσθημα.
Η πρόληψη των ημικρανικών κρίσεων περιλαμβάνει την χορήγηση αναστολέων των β-υποδοχέων και την χορήγηση τοπιραμάτης και ενδείκνυται σε περίπτωση εμφάνισης περισσοτέρων των τριών κρίσεων μηνιαίως, ή οι κρίσεις έχουν διάρκεια μεγαλύτερη από 72 ώρες. Σημαντική είναι επίσης η αποφυγή των εκλυτικών παραγόντων, όπως είναι η κατανάλωση αλκοόλ, καπνού και σοκολάτας και η ομαλοποίηση του κύκλου ύπνου-εγρήγορσης.

Βιβλιογραφία-περαιτέρω μελέτη:

• Liddell, Henry George; Scott, Robert. “ἡμικρανία”. A Greek-English Lexicon. on Perseus
• • Anderson, Kenneth; Anderson, Lois E.; Glanze, Walter D. (1994). Mosby’s Medical, Nursing & Allied Health Dictionary (4 ed.). Mosby. p. 998. ISBN 978-0-8151-6111-0.
• • Headache Classification Subcommittee of the International Headache Society (2004). “The International Classification of Headache Disorders: 2nd edition”. Cephalalgia 24 (Suppl 1): 9–160. doi:10.1111/j.1468-2982.2004.00653.x. PMID 14979299. as PDF
• • Piane, M; Lulli, P; Farinelli, I; Simeoni, S; De Filippis, S; Patacchioli, FR; Martelletti, P (December 2007). “Genetics of migraine and pharmacogenomics: some considerations”. The journal of headache and pain 8 (6): 334–9. doi:10.1007/s10194-007-0427-2. PMC 2779399. PMID 18058067.
• • Bartleson JD, Cutrer FM (May 2010). “Migraine update. Diagnosis and treatment”. Minn Med 93 (5): 36–41. PMID 20572569.
• • Lay CL, Broner SW (May 2009). “Migraine in women”. Neurologic Clinics 27 (2): 503–11. doi:10.1016/j.ncl.2009.01.002. PMID 19289228.
• • Stovner LJ, Zwart JA, Hagen K, Terwindt GM, Pascual J (April 2006). “Epidemiology of headache in Europe”. European Journal of Neurology 13 (4): 333–45. doi:10.1111/j.1468-1331.2006.01184.x. PMID 16643310.
• • Dodick DW, Gargus JJ (August 2008). “Why migraines strike”. Sci. Am. 299 (2): 56–63. Bibcode:2008SciAm.299b..56D. doi:10.1038/scientificamerican0808-56. PMID 18666680.
• • Bigal, ME; Lipton, RB (June 2008). “The prognosis of migraine”. Current Opinion in Neurology 21 (3): 301–8. doi:10.1097/WCO.0b013e328300c6f5. PMID 18451714.
• • Gutman, Sharon A. (2008). Quick reference neuroscience for rehabilitation professionals : the essential neurologic principles underlying rehabilitation practice (2 ed.). Thorofare, NJ: SLACK. p. 231. ISBN 9781556428005.
• • Gilmore, B; Michael, M (2011-02-01). “Treatment of acute migraine headache”. American family physician 83 (3): 271–80. PMID 21302868.
• • The Headaches, Pg 232-233
• • al.], ed. Jes Olesen, … [et (2006). The headaches. (3 ed.). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. p. 512. ISBN 9780781754002.
• • Rae-Grant, [edited by] D. Joanne Lynn, Herbert B. Newton, Alexander D. (2004). The 5-minute neurology consult. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. p. 26. ISBN 9780683307238.
• • Aminoff, Roger P. Simon, David A. Greenberg, Michael J. (2009). Clinical neurology (7 ed.). New York, N.Y: Lange Medical Books/McGraw-Hill. pp. 85–88. ISBN 9780071664332.
• • Buzzi, MG; Cologno, D; Formisano, R; Rossi, P (Oct–Dec 2005). “Prodromes and the early phase of the migraine attack: therapeutic relevance”. Functional neurology 20 (4): 179–83. PMID 16483458.
• • Rossi, P; Ambrosini, A; Buzzi, MG (Oct–Dec 2005). “Prodromes and predictors of migraine attack”. Functional neurology 20 (4): 185–91. PMID 16483459.
• • Samuels, Allan H. Ropper, Martin A. (2009). Adams and Victor’s principles of neurology (9 ed.). New York: McGraw-Hill Medical. pp. Chapter 10. ISBN 9780071499927.
• • Tintinalli, Judith E. (2010). Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli)). New York: McGraw-Hill Companies. pp. 1116–1117. ISBN 0-07-148480-9.
• • The Headaches, pp.407–19
• • Slap, [edited by] Gail B. (2008). Adolescent medicine. Philadelphia, PA: Mosby/Elsevier. p. 105. ISBN 9780323040730.
• • Tepper, edited by Tepper, Deborah E. (2011-01-01). The Cleveland Clinic manual of headache therapy. New York: Springer. p. 6. ISBN 9781461401780.
• • Bigal, ME; Arruda, MA (July 2010). “Migraine in the pediatric population – evolving concepts”. Headache 50 (7): 1130–43. doi:10.1111/j.1526-4610.2010.01717.x. PMID 20572878.
• • al.], ed. Jes Olesen, … [et (2006). The headaches. (3 ed.). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. p. 238. ISBN 9780781754002.
• • Dalessio, edited by Stephen D. Silberstein, Richard B. Lipton, Donald J. (2001). Wolff’s headache and other head pain (7 ed.). Oxford: Oxford University Press. p. 122. ISBN 9780195135183.
• • Kaniecki, RG (June 2009). “Basilar-type migraine”. Current pain and headache reports 13 (3): 217–20. doi:10.1007/s11916-009-0036-7. PMID 19457282.
• • Walton, edited by Robert P. Lisak … [et al.] ; foreword by John (2009). International neurology : a clinical approach. Chichester, UK: Wiley-Blackwell. p. 670. ISBN 9781405157384.
• • contributors, edited by Joel S. Glaser ; with 20 (1999). Neuro-ophthalmology (3 ed.). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. p. 555. ISBN 9780781717298.
• • Malamut, edited by Joseph I. Sirven, Barbara L. (2008). Clinical neurology of the older adult (2 ed.). Philadelphia: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins. p. 197. ISBN 9780781769471.
• • Kelman L (February 2006). “The postdrome of the acute migraine attack”. Cephalalgia 26 (2): 214–20. doi:10.1111/j.1468-2982.2005.01026.x. PMID 16426278.
• • Halpern, Audrey L.; Silberstein, Stephen D. (2005). “Ch. 9: The Migraine Attack—A Clinical Description”. In Kaplan PW, Fisher RS. Imitators of Epilepsy (2 ed.). New York: Demos Medical. ISBN 1-888799-83-8. NBK7326.
• • Robbins MS, Lipton RB (April 2010). “The epidemiology of primary headache disorders”. Semin Neurol 30 (2): 107–19. doi:10.1055/s-0030-1249220. PMID 20352581.
• • Schürks, M (January 2012). “Genetics of migraine in the age of genome-wide association studies”. The journal of headache and pain 13 (1): 1–9. doi:10.1007/s10194-011-0399-0. PMC 3253157. PMID 22072275.
• • The Headaches, pp. 238–40
• • The Headaches, pp. 246–47
• • de Vries, B; Frants, RR; Ferrari, MD; van den Maagdenberg, AM (July 2009). “Molecular genetics of migraine”. Human Genetics 126 (1): 115–32. doi:10.1007/s00439-009-0684-z. PMID 19455354.
• • Montagna, P (September 2008). “Migraine genetics”. Expert Review of Neurotherapeutics 8 (9): 1321–30. doi:10.1586/14737175.8.9.1321. PMID 18759544.
• • Ducros, A (Apr 22, 2013). “[Genetics of migraine.]”. Revue neurologique 169 (5): 360–71. doi:10.1016/j.neurol.2012.11.010. PMID 23618705.
• • Levy D, Strassman AM, Burstein R (June 2009). “A critical view on the role of migraine triggers in the genesis of migraine pain”. Headache 49 (6): 953–7. doi:10.1111/j.1526-4610.2009.01444.x. PMID 19545256.
• • Martin PR (June 2010). “Behavioral management of migraine headache triggers: learning to cope with triggers”. Curr Pain Headache Rep 14 (3): 221–7. doi:10.1007/s11916-010-0112-z. PMID 20425190.
• • Radat, F (May 2013). “[Stress and migraine].”. Revue neurologique 169 (5): 406–12. PMID 23608071.
• • Peterlin, BL; Katsnelson, MJ; Calhoun, AH (October 2009). “The associations between migraine, unipolar psychiatric comorbidities, and stress-related disorders and the role of estrogen.”. Current pain and headache reports 13 (5): 404–12. PMID 19728969.
• • Radat, F (May 2013). “[Stress and migraine].”. Revue neurologique 169 (5): 406–12. PMID 23608071.
• • Lay, CL; Broner, SW (May 2009). “Migraine in women”. Neurologic Clinics 27 (2): 503–11. doi:10.1016/j.ncl.2009.01.002. PMID 19289228.
• • Finocchi C, Sivori G (May 2012). “Food as trigger and aggravating factor of migraine”. Neurological Science 33 (1): 77–80. doi:10.1007/s10072-012-1046-5. PMID 22644176.
• • Rockett, FC; de Oliveira, VR; Castro, K; Chaves, ML; Perla Ada, S; Perry, ID (June 2012). “Dietary aspects of migraine trigger factors”. Nutrition Reviews 70 (6): 337–56. doi:10.1111/j.1753-4887.2012.00468.x. PMID 22646127.
• • Holzhammer J, Wöber C (April 2006). “[Alimentary trigger factors that provoke migraine and tension-type headache]”. Schmerz (in German) 20 (2): 151–9. doi:10.1007/s00482-005-0390-2. PMID 15806385.
• • Jansen SC, van Dusseldorp M, Bottema KC, Dubois AE (September 2003). “Intolerance to dietary biogenic amines: a review”. Annals of Allergy, Asthma & Immunology 91 (3): 233–40; quiz 241–2, 296. doi:10.1016/S1081-1206(10)63523-5. PMID 14533654.
• • Sun-Edelstein C, Mauskop A (June 2009). “Foods and supplements in the management of migraine headaches”. The Clinical Journal of Pain 25 (5): 446–52. doi:10.1097/AJP.0b013e31819a6f65. PMID 19454881.
• • Freeman M (October 2006). “Reconsidering the effects of monosodium glutamate: a literature review”. J Am Acad Nurse Pract 18 (10): 482–6. doi:10.1111/j.1745-7599.2006.00160.x. PMID 16999713.
• • Friedman DI, De ver Dye T (June 2009). “Migraine and the environment”. Headache 49 (6): 941–52. doi:10.1111/j.1526-4610.2009.01443.x. PMID 19545255.
• • The Headaches Chp. 29, Pg. 276
• • Goadsby, PJ (January 2009). “The vascular theory of migraine – a great story wrecked by the facts”. Brain : a journal of neurology 132 (Pt 1): 6–7. doi:10.1093/brain/awn321. PMID 19098031.
• • Brennan, KC; Charles, A (June 2010). “An update on the blood vessel in migraine”. Current Opinion in Neurology 23 (3): 266–74. doi:10.1097/WCO.0b013e32833821c1. PMID 20216215.
• • Dodick, DW (April 2008). “Examining the essence of migraine – is it the blood vessel or the brain? A debate”. Headache 48 (4): 661–7. doi:10.1111/j.1526-4610.2008.01079.x. PMID 18377395.
• • The Headaches, Chp. 28, pp. 269–72
• • Olesen, J; Burstein, R; Ashina, M; Tfelt-Hansen, P (July 2009). “Origin of pain in migraine: evidence for peripheral sensitization”. Lancet neurology 8 (7): 679–90. doi:10.1016/S1474-4422(09)70090-0. PMID 19539239.
• • Akerman, S; Holland, PR; Goadsby, PJ (2011-09-20). “Diencephalic and brainstem mechanisms in migraine”. Nature Reviews Neuroscience 12 (10): 570–84. doi:10.1038/nrn3057. PMID 21931334.
• • Shevel, E (March 2011). “The extracranial vascular theory of migraine – a great story confirmed by the facts”. Headache 51 (3): 409–17. doi:10.1111/j.1526-4610.2011.01844.x. PMID 21352215.
• • • American Headache Society (September 2013). “Five Things Physicians and Patients Should Question”. Choosing Wisely: an initiative of the ABIM Foundation (American Headache Society). Retrieved 10 December 2013{{inconsistent citations}}
• Lewis, DW; Dorbad, D (September 2000). “The utility of neuroimaging in the evaluation of children with migraine or chronic daily headache who have normal neurological examinations.”. Headache 40 (8): 629–32. doi:10.1046/j.1526-4610.2000.040008629.x. PMID 10971658.
• Silberstein, S. D. (26 September 2000). “Practice parameter: Evidence-based guidelines for migraine headache (an evidence-based review): Report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology”. Neurology 55 (6): 754–762. doi:10.1212/WNL.55.6.754. PMID 10993991.
• Health Quality, Ontario (2010). “Neuroimaging for the evaluation of chronic headaches: an evidence-based analysis.”. Ontario health technology assessment series 10 (26): 1–57. PMC 3377587. PMID 23074404.
• • Cousins, G; Hijazze, S; Van de Laar, FA; Fahey, T (Jul–Aug 2011). “Diagnostic accuracy of the ID Migraine: a systematic review and meta-analysis”. Headache 51 (7): 1140–8. doi:10.1111/j.1526-4610.2011.01916.x. PMID 21649653.
• • Nappi, G (September 2005). “Introduction to the new International Classification of Headache Disorders”. The journal of headache and pain 6 (4): 203–4. doi:10.1007/s10194-005-0185-y. PMC 3452009. PMID 16362664.
• • Negro, A; Rocchietti-March, M; Fiorillo, M; Martelletti, P (December 2011). “Chronic migraine: current concepts and ongoing treatments”. European review for medical and pharmacological sciences 15 (12): 1401–20. PMID 22288302.
• • Davidoff, Robert A. (2002). Migraine : manifestations, pathogenesis, and management (2 ed.). Oxford [u.a.]: Oxford Univ. Press. p. 81. ISBN 9780195137057.
• • Russell, G; Abu-Arafeh, I; Symon, DN (2002). “Abdominal migraine: evidence for existence and treatment options”. Paediatric drugs 4 (1): 1–8. doi:10.2165/00128072-200204010-00001. PMID 11817981.
• • Modi S, Lowder DM (January 2006). “Medications for migraine prophylaxis”. American Family Physician 73 (1): 72–8. PMID 16417067.
• • Diener HC, Limmroth V (August 2004). “Medication-overuse headache: a worldwide problem”. Lancet Neurology 3 (8): 475–83. doi:10.1016/S1474-4422(04)00824-5. PMID 15261608.
• • Fritsche, Guenther; Diener, Hans-Christoph (2002). “Medication overuse headaches – what is new?”. Expert Opinion on Drug Safety 1 (4): 331–8. doi:10.1517/14740338.1.4.331. PMID 12904133.
• • Kaniecki R, Lucas S. (2004). “Treatment of primary headache: preventive treatment of migraine”. Standards of care for headache diagnosis and treatment. Chicago: National Headache Foundation. pp. 40–52.
• • Loder, E; Burch, R; Rizzoli, P (June 2012). “The 2012 AHS/AAN guidelines for prevention of episodic migraine: a summary and comparison with other recent clinical practice guidelines”. Headache 52 (6): 930–45. doi:10.1111/j.1526-4610.2012.02185.x. PMID 22671714.
• • Silberstein, SD; Holland, S; Freitag, F; Dodick, DW; Argoff, C; Ashman, E; Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society (2012-04-24). “Evidence-based guideline update: pharmacologic treatment for episodic migraine prevention in adults: report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society”. Neurology 78 (17): 1337–45. doi:10.1212/WNL.0b013e3182535d20. PMC 3335452. PMID 22529202.
• • Shamliyan TA, Choi JY, Ramakrishnan R, Miller JB, Wang SY, Taylor FR et al. (2013). “Preventive pharmacologic treatments for episodic migraine in adults.”. J Gen Intern Med 28 (9): 1225–37. doi:10.1007/s11606-013-2433-1. PMC 3744311. PMID 23592242.
• • Jackson JL, Kuriyama A, Hayashino Y (April 2012). “Botulinum toxin A for prophylactic treatment of migraine and tension headaches in adults: a meta-analysis”. JAMA 307 (16): 1736–45. doi:10.1001/jama.2012.505. PMID 22535858.
• • Pringsheim T, Davenport W, Mackie G et al. (Mar 2012). “Canadian Headache Society guideline for migraine prophylaxis”. Can J Neurol Sci. 39 (2 Suppl 2): S1–59. PMID 22683887.
• • Linde, K; Allais, G; Brinkhaus, B; Manheimer, E; Vickers, A; White, AR (2009). Linde, Klaus, ed. “Acupuncture for migraine prophylaxis”. Cochrane Database of Systematic Reviews (Online) (1): CD001218. doi:10.1002/14651858.CD001218.pub2. PMC 3099267. PMID 19160193.
• • Chaibi, Aleksander; Tuchin, Peter J.; Russell, Michael Bjørn (2011). “Manual therapies for migraine: A systematic review”. The Journal of Headache and Pain 12 (2): 127–33. doi:10.1007/s10194-011-0296-6. PMC 3072494. PMID 21298314.
• • Posadzki, P; Ernst, E (Jun 2011). “Spinal manipulations for the treatment of migraine: a systematic review of randomized clinical trials”. Cephalalgia : an international journal of headache 31 (8): 964–70. doi:10.1177/0333102411405226. PMID 21511952.
• • Holland, S; Silberstein, SD; Freitag, F; Dodick, DW; Argoff, C; Ashman, E; Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache, Society (2012-04-24). “Evidence-based guideline update: NSAIDs and other complementary treatments for episodic migraine prevention in adults: report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and the American Headache Society”. Neurology 78 (17): 1346–53. doi:10.1212/WNL.0b013e3182535d0c. PMC 3335449. PMID 22529203.
• • Nestoriuc, Yvonne; Martin, Alexandra (2007). “Efficacy of biofeedback for migraine: A meta-analysis”. Pain 128 (1–2): 111–27. doi:10.1016/j.pain.2006.09.007. PMID 17084028.
• • Nestoriuc, Y; Martin, A; Rief, W; Andrasik, F (2008). “Biofeedback treatment for headache disorders: A comprehensive efficacy review”. Applied psychophysiology and biofeedback 33 (3): 125–40. doi:10.1007/s10484-008-9060-3. PMID 18726688.
• • Schoenen, J; Allena, M; Magis, D (2010). “Neurostimulation therapy in intractable headaches”. Handbook of clinical neurology / edited by P.J. Vinken and G.W. Bruyn. Handbook of Clinical Neurology 97: 443–50. doi:10.1016/S0072-9752(10)97037-1. ISBN 9780444521392. PMID 20816443.
• Reed, KL; Black, SB; Banta Cj, 2nd; Will, KR (2010). “Combined occipital and supraorbital neurostimulation for the treatment of chronic migraine headaches: Initial experience”. Cephalalgia 30 (3): 260–71. doi:10.1111/j.1468-2982.2009.01996.x. PMID 19732075.

Comments

comments

Τα σχόλια είναι κλειστά