Huntington’s Disease-like Syndromes

Huntington’s Disease-like 1

Η HDL-1 είναι μία σπάνια οικογενής νόσος που οφείλεται σε παθολογική prion πρωτεΐνη και περιγράφηκε για πρώτη φορά το 2001. Κληρονομείται κατά τον αυτοσωματικό επικρατούντα χαρακτήρα και προκαλείται από την προσθήκη επαναλήψεων ενός οκταπεπτιδίου στον γονίδιο της prion πρωτεΐνης (PRNP). Η μέση ηλικία εμφάνισης είναι μεταξύ των 20 και 45 ετών και η πορεία της είναι προϊούσα με μέσω επιβίωση 1-10 έτη. Η κλινική της εικόνας είναι παρόμοια με αυτή την χορείας του Huntington, με τις μεταβολές της προσωπικότητας και τα ψυχιατρικά συμπτώματα να προεξάρχουν, ενώ αργότερα εμφανίζονται χορειακές κινήσεις, δυσκαμψία, δυσαρθρία, αταξία και επιληπτικές κρίσεις. Νευροπαθολογικά χαρακτηρίζεται από εξεσημασμένη ατροφία και εναποθέσεις συμπλεγμάτων prion πρωτεΐνης στα βασικά γάγγλια, τον μετωπιαίο λοβό, τους κροταφικούς λοβούς και τα παρεγκεφαλιδικά ημισφαίρια, ενώ η σπογγιόμορφη διαμόρφωση του εγκεφαλικού παρεγχύματος δεν είναι συχνή.

Huntington’s Disease-like 2

Η HDL-2 κληρονομείται επίσης κατά τον αυτοσωματικό επικρατούντα χαρακτήρα και η κλινική της εικόνα είναι πανομοιότυπη με την χορεία του Huntington. Προκαλείται από την επανάληψη της ακολουθίας CTG-CAG στο γονίδιο junctophilin 3 (JPH3) που βρίσκεται στο χρωμόσωμα 16q24.3. Ο φυσιολογικός αριθμός των επαναλήψεων κυμαίνεται μεταξύ 6-28, ενώ οι πάσχοντες φέρουν 40-59 επαναλήψεις. Όπως στην χορεία του Huntington υπάρχει μια αντιστρόφως σχέση μεταξύ του αριθμού των επαναλήψεων και της ηλικίας εμφάνισης της νόσου, ενώ σε αντίθεση με την πρώτη όταν η νόσος κληρονομείται από την μητέρα εμφανίζει μεγαλύτερη διεισδυτικότητα. Η συχνότητά της είναι υψηλότερη στους Αφρικανούς, αποτελώντας το 50% των περιστατικών που έχουν την διάγνωση της χορείας του Huntington. Κλινικά χαρακτηρίζεται πέραν των κλασικών συμπτωμάτων της χορείας και των ψυχιατρικών εκδηλώσεων, από σύνδρομο δυσκαμψίας-ακινησίας. Η μέση ηλικία εμφάνισης είναι μεταξύ τρίτης και τέταρτης δεκαετίας, έχουν ωστόσο περιγραφεί περιστατικά στην εφηβική ηλικία που σε αντίθεση με την HD δεν παρουσιάζουν επιληπτικές κρίσεις και διαταραχή της κινητικότητας. Η επιβίωση κυμαίνεται από 10 μέχρι 20 χρόνια από την έναρξη της νόσου. Νευροπαθολογικά χαρακτηρίζεται από ατροφία των βασικών γαγγλίων και του εγκεφαλικού φλοιού, καθώς και εναπόθεση πολυγλουταμινικών πρωτεϊνικών συμπλεγμάτων ουμπικιτίνης. Αν και ο σαφής παθογενετικός μηχανισμός της νόσου δεν έχει αποκαλυφθεί, θεωρείται πως λόγω της μεταλλακτικής μορφής της junctophilin 3, η οποία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ομοιοστασία των ιόντων ασβεστίου στο ενδοπλασματικό δίκτυο, οι νευρώνες δυσλειτουργούν και αποπίπτουν, πρόσθετες θεωρίες ωστόσο έχουν επίσης αναπτυχθεί.

Huntington’s Disease-like 3

Η HDL-3 είναι μια αυτοσωματική υπολειπόμενη νευροεκφυλιστική νόσος, που έχει περιγραφεί μόνο σε δύο οικογένειες καταγόμενες από την Σαουδική Αραβία. Η κλινική της εικόνα ομοιάζει προς την εφηβική μορφή της HD, εμφανίζοντας ψυχιατρικές διαταραχές, δυσαρθρία, δυστονικά φαινόμενα, χορεία και πυραμιδικά στοιχεία. Η μέση ηλικία εμφάνισης είναι τα 3-4 έτη και το υπεύθυνο γονίδιο βρίσκεται στην θέση 4p15.3.

Huntington’s Disease-like 4

Η HDL-4 είναι μια νευροεκφυλιστική νόσος κληρονομούμενη κατά τον αυτοσωματικό επικρατούντα χαρακτήρα και αποτελεί την συχνότερη HDL στους λευκούς. Συνδέεται με τον αυξημένο αριθμό επαναλήψεων CAG/CAA στο γονίδιο TATA box-binding protein (TBP) που βρίσκεται στο χρωμόσωμα 6q27, θέση που συνδέεται επίσης με την SCA-17. Ο μεγάλος αριθμός επαναλήψεων οδηγεί στην προσθήκη πολυγλουταμινών στην πρωτεΐνη TBP που διαδραματίζει ουσιώδη ρόλο στην μεταγραφή του DNA. Ο φυσιολογικός αριθμός των επαναλήψεων είναι 25-40, ενώ οι πάσχοντες φέρουν 41-48 (μικρή διεισδυτικότητα) ή πλέον των 49 (υψηλή διεισδυτικότητα). Όπως και στην HD υπάρχει μια αντιστρόφως ανάλογη σχέση μεταξύ του αριθμού των επαναλήψεων και της ηλικίας εμφάνισης της νόσου. Το κλινικό φάσμα της νόσου είναι ιδιαίτερα ετερογενές, ενώ η ηλικία εμφάνισης κυμαίνεται από 3 μέχρι 75 έτη. Το πλέον συχνό κλινικό χαρακτηριστικό είναι η παρεγκεφαλιδική αταξία (95%) και τα δυστονικά φαινόμενα όπως και η άνοια είναι επίσης συχνά (73-76%). Ψυχιατρικές εκδηλώσεις και χορειακά φαινόμενα εμφανίζονται μόνο στους πάσχοντες από SCA-17. Το νευροπαθολογικό φάσμα επίσης είναι ευρύ και περιλαμβάνει ατροφία της παρεγκεφαλίδας, του εγκεφαλικού φλοιού, των βασικών γαγγλίων και του ιπποκάμπου. Ενδοπυρηνικά έγκλειστα που περιέχουν την παθολογική πρωτεΐνη παρατηρούνται διάχυτα στον φλοιό. Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου αποκαλύπτει ατροφία της παρεγκεφαλίδας και του κερκοφόρου πυρήνα, χωρίς τα ευρήματα να είναι παθογνωμονικά.

Βιβλιογραφία-περαιτέρω μελέτη:

The differential diagnosis of Huntington’s disease-like syndromes: ‘red flags’ for the clinician. Davide Martino, Maria Stamelou, Kailash P Bhatia J Neurol Neurosurg Psychiatry 2013;84:650-656 doi:10.1136/jnnp-2012-302532

The Huntington’s disease-like syndromes: what to consider in patients with a negative Huntington’s disease gene test Susanne A Schneider, Ruth H Walker and Kailash P BhatiaNature Clinical Practice Neurology (2007) 3, 517-525 doi:10.1038/ncpneuro0606

Huntington’s Disease and Huntington’s Disease-like Syndromes An Overview Felix Gövert and Susanne A. Schneider Curr Opin Neurol. 2013;26(4):420-427

Σχετικά Άρθρα

Βασικά σημεία της νομικής αντιμετώπισης της κατάστασης της άνοιας και των πασχόντων από αυτή στο πεδίο του ουσιαστικού αστικού και ποινικού δικαίου: Φώτη Μ. Βέργη, Δικηγόρου, Cambridge University

[ Δικαιοπρακτική Ικανότητα και Δικαστική Συμπαράσταση – Αδικοπρακτική Ευθύνη /// Ζητήματα ικανότητας καταλογισμού κατά τα αρ… 34 και 36 § 1 ΠΚ] ΔΙ Α Γ…