Σύνδρομο άνοιας-παρκινσωνισμού (Νόσος Hirano)

Το σύνδρομο έλαβε ενδημική μορφή στην νήσο του Guam και τις νήσους Marianas του Δυτικού Ειρηνικού, κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Η συχνότητά της κυμαίνεται από 16-48 περιπτώσεις ανά 100000 πληθυσμού στους άνδρες και 7-25 περιπτώσεις ανά 1000 πληθυσμού στις γυναίκες. Το σύνδρομο αναπτύσσεται σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα στα μέλη της φυλής Chamorros και πιθανότατα συνδέεται με συγκεκριμένο γενετικό υπόβαθρο, ενώ ανάλογα περιστατικά έχουν περιγραφεί σε περιοχές της Ιαπωνίας.
Αιτιοπαθογένεια
Η νόσος έχει συνδεθεί με την κατανάλωση των καρπών του φυτού Cycas Circinalis που περιέχει β-μεθυλαμινο-L-αλανίνη και έχει προκαλέσει σοβαρές νευρωνικές αλλοιώσεις σε πειραματικά μοντέλα.
Κλινικά χαρακτηριστικά
Το σύνδρομο χαρακτηρίζεται από αίσθημα κόπωσης και υπνηλία, άλλοτε εμφανίζονται κεφαλαλγίες και ίλιγγοι και μεταβάλλεται η κοινωνική συμπεριφορά του ατόμου που καθίσταται άβουλο και απαθές, άλλοτε πάλι είναι δυνατόν το άτομο να γίνει επιθετικό και διεκδικητικό. Επιπλέον παρατηρούνται διαταραχές από το αυτόνομο νευρικό σύστημα και συμπτώματα από το εξωπυραμιδικό σύστημα, όπως είναι ο τρόμος (4-7Hz) και η δυσκαμψία που καταλαμβάνει τον κορμό και τα άκρα και έχει τον χαρακτήρα δίκην ράβδου μολύβδου. Από τα αρχικά στάδια της νόσου εμφανίζεται εξωπυραμιδική δυσαρθρία που στα προχωρημένα στάδια γίνεται αναρθρία και δυσκαταποσία. Η βάδιση είναι δυσχερής, ενώ το ένα τρίτο των πασχόντων εμφανίζει διαταραχές της μνήμης, της προσοχής και της κριτικής ικανότητας. Κατά τα τελικά στάδια οι ασθενείς λόγω της έντονης δυσκαμψίας εμφανίζουν παραμορφώσεις στα κάτω κυρίως άκρα που μπορεί να προσομοιάζουν τον πόδα της νόσου του Friedreich, ενώ δεν είναι σπάνια η εμφάνιση πυραμιδικών φαινομένων και ατροφιών προσδίδοντας μικτή εικόνα άνοιας-παρκινσωνισμού-πλάγιας μυατροφικής σκλήρυνσης.
Διάγνωση
Η διάγνωση στηρίζεται κυρίως στην κλινική εικόνα, ενώ οι παρακλινικές εξετάσεις δεν έχουν μεγάλη βαρύτητα, παρά μόνο εφαρμόζονται προς αποκλεισμό άλλων καταστάσεων.
Νευροπαθολογικά ευρήματα
Μακροσκοπικά ο εγκέφαλος είναι ατροφικός με διεύρυνση των αυλάκων και λέπτυνση των ελίκων, ενώ οι κοιλίες εν διατομή εμφανίζονται διευρυμένες. Χαρακτηριστικό της νόσου είναι τα πολυάριθμα νευροϊνιδιακά τολύπια εντός των νευρώνων, που ομοιάζουν προς αυτά της νόσου του Alzheimer διαφέρουν ωστόσο ως προς την εντόπισή τους. Επιπλέον σωμάτια του Hirano παρατηρούνται στον ιππόκαμπο και σε φλοιϊκές περιοχές, ενώ σωμάτια του Lewy ανευρίσκονται κυρίως στην μέλαινα ουσία. Το νευροπαθολογικό φάσμα ολοκληρώνει η έντονη νευρωνική απώλεια και η αστροκυττάρωση.
Θεραπευτική αντιμετώπιση
Η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει την χορήγηση λεβοντόπα και αγωνιστών της ντοπαμίνης, ενώ τα ανοϊκά φαινόμενα δύνανται να αντιρροπιστούν με την χορήγηση ανταγωνιστών ασβεστίου και ανιρασετάμης, χωρίς ουσιώδη αποτελέσματα.

Βιβλιογραφία-περαιτέρω μελέτη

Bailey-Wilson, J. E., Plato, C. C., Elston, R. C., Garruto, R. M. Potential role of an additive genetic component in the cause of amyotrophic lateral sclerosis and parkinsonism-dementia in the Western Pacific. Am. J. Med. Genet. 45: 68-76, 1993. [PubMed: 8418664, related citations]

Blake, N. M., Kirk, R. L., Wilson, S. R., Garruto, R. M., Gajdusek, D. C., Gibbs, C. J., Jr., Hoffman, P. Search for a red cell enzyme or serum protein marker in amyotrophic lateral sclerosis and parkinsonism-dementia of Guam. Am. J. Med. Genet. 14: 299-305, 1983. [PubMed: 6573137, related citations]

Duncan, M. W., Marini, A. M. Debating the cause of a neurological disorder. (Letter) Science 313: 1737 only, 2006. [PubMed: 16990532, related citations] [Full Text: HighWire Press]

Gajdusek, D. C. Calcium aluminum silicon deposits in neurons lead to paired helical filaments identical to those of AD and Down’s patients. Neurobiol. Aging 7: 555-556, 1986.

Galasko, D., Salmon, D., Gamst, A., Olichney, J., Thal, L. J., Sibert, L., Kaye, J., Brooks, P., Adonay, R., Craig, U.-K., Schellenberg, G., Borenstein, A. R. Prevalence of dementia in Chamorros on Guam: relationship to age, gender, education, and APOE. Neurology 68: 1772-1781, 2007. [PubMed: 17515539, related citations] [Full Text: HighWire Press]

Garruto, R. M., Gajdusek, D. C., Chen, K.-M. Amyotrophic lateral sclerosis among Chamorro migrants from Guam. Ann. Neurol. 8: 612-619, 1980. [PubMed: 7212649, related citations]

Garruto, R. M., Plato, C. C., Myrianthopoulos, N. C., Schanfield, M. S., Gajdusek, D. C. Blood groups, immunoglobulin allotypes and dermatoglyphic features of patients with amyotrophic lateral sclerosis and parkinsonism-dementia of Guam. Am. J. Med. Genet. 14: 289-298, 1983. [PubMed: 6573136, related citations]

Garruto, R. M., Yanagihara, R., Gajdusek, D. C. Disappearance of high-incidence amyotrophic lateral sclerosis and parkinsonism-dementia on Guam. Neurology 35: 193-198, 1985. [PubMed: 3969206, related citations]

Guiroy, D. C., Miyazaki, M., Multhaup, G., Fischer, P., Garruto, R. M., Beyreuther, K., Masters, C. L., Simms, G., Gibbs, C. J., Jr., Gajdusek, D. C. Amyloid of neurofibrillary tangles of Guamanian parkinsonism-dementia and Alzheimer disease share identical amino acid sequence. Proc. Nat. Acad. Sci. 84: 2073-2077, 1987. [PubMed: 3470778, related citations] [Full Text: HighWire Press]

Hara, K., Kokubo, Y., Ishiura, H., Fukuda, Y., Miyashita, A., Kuwano, R., Sasaki, R., Goto, J., Nishizawa, M., Kuzuhara, S., Tsuji, S. TRPM7 is not associated with amyotrophic lateral sclerosis-parkinsonism dementia complex in the Kii peninsula of Japan. Am. J. Med. Genet. 153B: 310-313, 2010. [PubMed: 19405049, related citations] [Full Text: John Wiley & Sons, Inc.]

Hermosura, M. C., Nayakanti, H., Dorovkov, M. V., Calderon, F. R., Ryazanov, A. G., Haymer, D. S., Garruto, R. M. A TRPM7 variant shows altered sensitivity to magnesium that may contribute to the pathogenesis of two Guamanian neurodegenerative disorders. Proc. Nat. Acad. Sci. 102: 11510-11515, 2005. [PubMed: 16051700, related citations] [Full Text: HighWire Press]

Hirano, A., Kurland, L. T., Krooth, R. S., Lessell, S. Parkinsonism-dementia complex, an endemic disease on the Island of Guam. Brain 84: 642-661, 1961. [PubMed: 13907609, related citations] [Full Text: HighWire Press]

Ishiura, H., Takahashi, Y., Mitsui, J., Yoshida, S., Kihira, T., Kokubo, Y., Kuzuhara, S., Ranum, L. P. W., Tamaoki, T., Ichikawa, Y., Date, H., Goto, J., Tsuji, S. C9ORF72 repeat expansion in amyotrophic lateral sclerosis in the Kii peninsula of Japan. Arch. Neurol. 69: 1154-1158, 2012. [PubMed: 22637429, related citations] [Full Text: Silverchair Information Systems]

Kikugawa, K., Nakano, R., Inuzuka, T., Kokubo, Y., Narita, Y., Kuzuhara, S., Yoshida, S., Tsuji, S. A missense mutation in the SOD1 gene in patients with amyotrophic lateral sclerosis from the Kii Peninsula and its vicinity, Japan. Neurogenetics 1: 113-115, 1997. [PubMed: 10732812, related citations] [Full Text: Springer]

Kimura, K., Yase, Y., Higashi, Y., Uno, S., Yamamoto, K., Iwasaki, M., Tsumoto, I., Sugiura, M., Yoshimura, S., Namikawa, K., Kumura, S., Iwamoto, S., Handa, Y., Yata, M., Yata, Y. Epidemiological and geomedical studies on ALS and allied diseases in Kii peninsula (Japan): preliminary report. Proc. Jpn. Acad. 37: 417-420, 1961.

Kuzuhara, S., Kokubo, Y., Sasaki, R., Narita, Y., Yabana, T., Hasegawa, M., Iwatsubo, T. Familial amyotrophic lateral sclerosis and parkinsonism-dementia complex of the Kii peninsula of Japan: clinical and neuropathological study and tau analysis. Ann. Neurol. 49: 501-511, 2001. [PubMed: 11310628, related citations]

Majoor-Krakauer, D., Ottman, R., Johnson, W. G., Rowland, L. P. Familial aggregation of amyotrophic lateral sclerosis, dementia, and Parkinson’s disease: evidence of shared genetic susceptibility. Neurology 44: 1872-1877, 1994. [PubMed: 7936240, related citations]

Plato, C. C., Cruz, M. T., Kurland, L. T. Amyotrophic lateral sclerosis-Parkinsonism dementia complex of Guam: further genetic investigations. Am. J. Hum. Genet. 21: 133-141, 1969. [PubMed: 5770171, related citations]

Poorkaj, P., Tsuang, D., Wijsman, E., Steinbart, E., Garruto, R. M., Craig, U.-K., Chapman, N. H., Anderson, L., Bird, T. D., Plato, C. C., Perl, D. P., Weiderholt, W., Galasko, D., Schellenberg, G. D. TAU as a susceptibility gene for amyotrophic lateral sclerosis-parkinsonism dementia complex of Guam. Arch. Neurol. 58: 1871-1878, 2001. [PubMed: 11708997, related citations] [Full Text: HighWire Press]

Sieh, W., Choi, Y., Chapman, N. H., Craig, U.-K., Steinbart, E. J., Rothstein, J. H., Oyanagi, K., Garruto, R. M., Bird, T. D., Galasko, D. R., Schellenberg, G. D. Wijsman, E. M. Identification of novel susceptibility loci for Guam neurodegenerative disease: challenges of genome scans in genetic isolates. Hum. Molec. Genet. 18: 3725-3738, 2009. [PubMed: 19567404, related citations] [Full Text: HighWire Press]

Spencer, P. S., Nunn, P. B., Hugon, J., Ludolph, A. C., Ross, S. M., Roy, D. N., Robertson, R. C. Guam amyotrophic lateral sclerosis-parkinsonism-dementia linked to a plant excitant neurotoxin. Science 237: 517-522, 1987. [PubMed: 3603037, related citations] [Full Text: HighWire Press]

Steele, J. C., McGeer, P. L. The ALS/PDC syndrome of Guam and the cycad hypothesis. Neurology 70: 1984-1990, 2008. [PubMed: 18490618, related citations] [Full Text: HighWire Press]

Stone, R. Guam: deadly disease dying out. Science 261: 424-426, 1993. Note: Erratum: Science 262: 640 only, 1993. [PubMed: 8332906, related citations] [Full Text: HighWire Press]

Sundar, P. D., Yu, C.-E., Sieh, W., Steinbart, E., Garruto, R. M., Oyanagi, K., Craig, U.-K., Bird, T. D., Wijsman, E. M., Galasko, D. R., Schellenberg, G. D. Two sites in the MAPT region confer genetic risk for Guam ALS/PDC and dementia. Hum. Molec. Genet. 16: 295-306, 2007. [PubMed: 17185385, related citations] [Full Text: HighWire Press]

 

Σχετικά Άρθρα

Βασικά σημεία της νομικής αντιμετώπισης της κατάστασης της άνοιας και των πασχόντων από αυτή στο πεδίο του ουσιαστικού αστικού και ποινικού δικαίου: Φώτη Μ. Βέργη, Δικηγόρου, Cambridge University

[ Δικαιοπρακτική Ικανότητα και Δικαστική Συμπαράσταση – Αδικοπρακτική Ευθύνη /// Ζητήματα ικανότητας καταλογισμού κατά τα αρ… 34 και 36 § 1 ΠΚ] ΔΙ Α Γ…

Νόσος του Parkinson

Προϊούσα νευροεκφυλιστική νόσος που χαρακτηρίζεται κλινικά από τρόμο, δυσκαμψία, βραδυκινησία και βραδυφρένεια και σχετίζεται με διαταραχή της ντοπαμινεργικής οδού. Επιδημιολογία Αποτελεί την συχνότερη νόσο μεταξύ…